第49課
49.1. 命令式的構成（लोट्）非主題性現在詞幹的續篇
49.1.1. 第七現在詞類 (रुधादि)
युज् 7U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | युनजानि:bryu-na-j-āni | युनजाम | युनजै | युनजामहै |
| 第二人稱 मध्यमः | युङ्ग्धि:bryu-n-j + dhi:brयुङ्धि | युङ्क्त युङ्त | युङ्क्ष्व | युङ्ग्ध्वं युङ्ध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | युनक्तु:bryu-na-j + tu | युञ्जन्तु | युङ्क्ताम् यु्ङ्ताम् | युञ्जताम् |
रुध् 7U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | रुणधानि:brru-ṇa-dh-āni | रुणधाम | रुणधै | रुणधामहै |
| 第二人稱 मध्यमः | रुन्द्धि | रुन्द्ध | रुन्त्स्व | रुन्द्ध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | रुणद्धु | रुन्धन्तु | रुन्द्धाम् | रुन्धताम् |
49.1.2. 第五現在詞類 (स्वादि)
第五類和第八類的詞根，其第二人稱單數命令式無尾音，前提是後綴末尾的 -u 之前只有一個輔音。
सु 5U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | सुनवानि | सुनवाम | सुनवै | सुनवाम |
| 第二人稱 मध्यमः | सुनु | सुनुत | सुनुष्व | सुनुध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | सुनोतु | सुन्वन्तु | सुनुताम् | सुन्वताम्:brsu-nu + atām |
आप् 5P
| परस्मैपदम् | ||
|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | आप्नवानि | आप्नवाम |
| 第二人稱 मध्यमः | आप्नुहि | आप्नुत |
| 第三人稱 प्रथमः | आप्नोतु | आप्नुवन्तु |
49.1.3. 第八現在時類（तनादि）
तन् 8U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | तनवानि | तनवाम | तनवै | तनवामहै |
| 第二人稱 मध्यमः | तनु | तनुत | तनुष्व | तनुध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | तनोतु | तन्वन्तु | तनुताम् | तन्वताम् |
कृ 8U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | करवाणि | करवाम | करवै | करवामहै |
| 第二人稱 मध्यमः | कुरु | कुरुत | कुरुष्व | कुरुध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | करोतु | कुर्वन्तु | कुरुताम् | कुर्वताम् |
49.1.4. 第九現在時類（क्र्यादि）
क्री 9U
| परस्मैपदम् | आत्मनेपदम् | |||
|---|---|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | क्रीणानि:brkrī-ṇā + āni | क्रीणाम | क्रीणै:brkrī-ṇā + ai | क्रीणामहै |
| 第二人稱 मध्यमः | क्रीणीहि | क्रीणीत | क्रीणीष्व | क्रीणीध्वम् |
| 第三人稱 प्रथमः | क्रीणातु | क्रीणन्तु:brkrī-ṇ-antu | क्रीणीताम् | क्रीणताम् |
第九類以輔音結尾的詞根，將第二人稱單數命令式末尾的-nī-hi替換為-āna
ग्रह् 9U
| परस्मैपदम् | ||
|---|---|---|
| एकवचनम् | बहुवचनम् | |
| 第一人稱 तृतीयः | गृह्णानि | गृह्णाम |
| 第二人稱 मध्यमः | गृहाण | गृह्णीत |
| 第三人稱 प्रथमः | गृह्णातु | गृहणन्तु |
49.2. 以-as、-is、-us為詞幹的名詞變格
中性（नपुंसक）
| मनस् n. 「思想」 | हविस् n. 「祭品」 | चक्षुस् n. 「眼睛」 | |
|---|---|---|---|
| एकवचनम् | |||
| प्रथमा、द्वितिया、आमन्त्रितम् | मनस् | हविस् | चक्षुस् |
| तृतीया | मनसा | हविषा | चक्षुषा |
| चतुर्थी | मनसे | हविषे | चक्षुषे |
| पञ्चमी | मनसस् | हविषस् | कक्षुषस् |
| षष्ठी | मनसस् | हविषस् | चक्षुषस् |
| सप्तमी | मनसि | हविषि | चक्षुषि |
| बहुवचनम् | |||
| प्रथमा、द्वितिया、आमन्त्रितम् | मनांसि | हवींषि | चक्षूंषि |
| तृतीया | मनोभिस् | हविर्भिस् | चक्षुर्भिस् |
| चतुर्थी | मनोभ्यस् | हविर्भ्यस् | चक्षुर्भ्यस् |
| पञ्चमी | मनोभ्यस् | हविर्भ्यस् | चक्षुर्भ्यस् |
| षष्ठी | मनसाम् | हविषाम् | चक्षुषाम् |
| सप्तमी | मनस्सु मनःसु | हविष्षु हविःषु | चक्षुष्षु चक्षुःषु |
陽性（पुंस्）與陰性（स्त्री）
大多數格是बहुव्रीहि，其後半部分為以-s結尾的詞幹（原為中性）。
| सुमनस् 3 "出於善念、仁慈 | दीर्घायुस् 3 "長壽" | |
|---|---|---|
| एकवचनम् | ||
| प्रथम | सुमनास् | दीर्घायुस् |
| द्विटिया | सुमनसम् | दीर्घायुषम् |
| आमन्त्रितम् | सुमनस् | दीर्घायुस् |
其餘單數格變化同中性
| सुमनस् 3 | दीर्घायुस् 3 | |
|---|---|---|
| बहुवचनम् | ||
| प्रथमा, द्वितिया, आमन्त्रितम् | सुमनसस् | दीर्घायुषस् |
其餘複數格變化同中性
49.3. 名詞構詞：कृत्-後綴 -as 中性
使用 कृत्-後綴 -as（中性）可構成許多名詞。通常這些是抽象名詞或行為名詞（表示動作的名詞）。
簡單輔音前的短元音以及位於詞尾的根元音以強級形式出現。
範例：
| 詞根 | -as 結尾的名詞 |
|---|---|
| मन् 4Ā "思考" | मनस् n. "思考、念頭、思維器官" |
| नम् 1P "彎曲" | नमस् n. "鞠躬、敬意" |
| चित् 1P "感知、思考" | चेतस् n. "洞察力" |
以 -is 和 -us 結尾的名詞相對罕見。
圖：नमस्ते
（圖片來源：詳情）
49.4. 詞彙表
दीर्घ 3：長
ह्रस्व 3：短
आयुस् n.：壽命（若能無阻礙地活完，所能擁有的完整生命週期）；
由此衍生：
आयुर्वेद m.：印度傳統醫學體系
參見：
車拉迦集： 選自車拉迦集之文本 / Alois Payer（1944–）譯註。-- 0. 導論。 -- URL: http://www.payer.de/ayurveda/caraka0001.htm
क्षिप् 6P क्षिपति ：投擲，拋甩
完成時 II चिक्षेप, चिक्षेपिथ, चिक्षिपुर्
未來時 क्षेप्स्यति
被動語態 क्षिप्यते
使役 क्षेपयति
過去被動分詞 PPP क्षिप्त
不定式 Inf. क्षेप्तुम्
絕對構式 Absol. -क्षिप्य
動形詞 Gerundiv: क्षेप्य
त्वर् 1Ā त्वरते ：疾行
完成時 Vc तत्वरे
未來時 त्वरिष्यते
被動語態 त्वर्यते
使役 त्वरयति
過去被動分詞 PPP त्वरित । तू्र्ण
不定式 Inf. त्वरितुम्
द्रुह् 4P द्रुह्यति ：損害
完成時 II दुद्रोह, दुद्रुहुर्
未來時 द्रोहिष्यति । ध्रोक्ष्यति
被動語態 द्रुह्यते
使役 द्रोहयति
過去被動分詞 PPP द्रुग्ध । द्रूढ
不定式 Inf. द्रोग्धुम्
कुलूहल n.: 好奇心，興趣
圖注：कुलूहलम्
（圖片來源：詳情）
कृत्स्न 3：全部，完整
परिचय m.: 友誼，交往
कला f.: 藝術
圖注：उत्तमा काला शिवो नटराजा，11世紀
（圖片來源：詳情）
वर m.n.: 願望
उत Indekl.: 和，也，或
विहंग m.: 鳥（"在空स्中飛翔 - विह - 而去"）
圖注：विहंगः
（圖片來源：詳情）
वेष m.: 衣服，外貌，外表
圖注：वेषः वाराणस्याम्
（圖片來源：詳情）
छन्न n.: 頂部，藏身處
पञ्जर n.: 籠子
圖： पञ्जरम्
帶著籠中鸚鵡的算命師：鸚鵡抽取寫有命運的紙條 邁索爾
（圖片來源：詳情）
चाण्डाल । चण्डाल m.: 達利特 的最底層
स्वयम् Indekl.: 自己，自動
अवनि f.: 大地
मुहूर्त m.,n.: 瞬間，時刻，恰當時機
ध्यै 1P ध्यायति : 想像，思考
完成時 IV दध्यौ
未來式 ध्यास्यति
被動語態 ध्यायते
使役式 ध्यापयति
過去被動分詞 ध्यात
不定式 ध्यातुम्
動形容詞 ध्येय
आदर m.: 顧慮，注意，尊重
圖： सादरः
Amritsar = ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
（圖片來源：詳情）
कुतुक n. = कुलूहल n.
परम 3: 最遠，最高； पञ्चम्या : 優於，高於
शिशु m.: 孩子，幼崽
圖： गजशिशुः
斯里蘭卡
（圖片來源：詳情）
第49.5課。形態學複習練習
確定以下形式：
- गृहाणि
- नमानि
- नामानि
- नामनि
- मत्यै
- मन्यै
- मान्यै
- मान्यैः
- अहम्
- अहन्
- आत्थ
- आत्त
- आध्वम्
- अत्थ
- ते
- स्थ
- तस्थ
- तस्य
- दाता
- तता
- तथा
- तदा
- तुद
- शेकिथ
- अनृतम्
- अदूष्यः
- अदुष्यः
- त्वत्
- यदि
- यति
- याति
- यातुः
- यतः
- यातः
- आसीथाः
- वक्थ
- बन्धनीय
- गायी
- मय्हम्
49.6. 翻譯練習
बान（公元7世紀）：कादम्बरी，M. R. Kale 編輯，1968年，第35頁及以下。
國王शूद्रक來自विदिशा向鸚鵡वैशम्पायन提出的問題：
नरपतिरब्रवीत् । आस्तां तावत्सर्वमेवेदम् । अपनयतु नः कुतूहलम् । आवेदयतु भवानादितः प्रभृति कार्त्न्येनात्मनो जन्म कस्मिन्देशे । भवान्कथं जातः । केन वा नाम कृतम् । का माता । कस्ते पिता । कथं वेदानामागमः । कथं शास्त्राणां परिचयः । कुतः कलाः समासादिताः । किं जन्मान्तरानुस्मरणमुत वरप्रदानम् । अथवा विहंगवेषधारी कश्चिच्छन्नं विवससि । क्व वा पूर्वमुषितम् । कियद्वा वयः । कथं पञ्जरबन्धः । कथं चाण्डालहस्तगमनम् । इह वा कथमागमनमिति । वैशम्पायनस्तु स्वयमुपजातकुतूहलेन सबहुमानमवनि्पतिना पृष्टो मुहूर्तमिव ध्यात्वा सादरमब्रवीत् । देव मतीयं कथा । यदि कौतुकमाकर्ण्यताम् ॥
圖：शुकः
紫紅頭鸚鵡 = Psittacula cyanocephala
（圖片來源：詳情）