Lesson 27

27.1. Use of the Locative (सप्तमी f. = "seventh case ending")

The Locative (सप्तमी) answers the questions:

• where?
• when?
• under what circumstances?
• with respect to what?

1. The Locative (सप्तमी) answers the question "Where?" by indicating the space in (at, on, near) which the agent (कर्ता) or object of an action is located, or where the action itself takes place.

नगरे वसति = "He lives in the city"

Fig.: जयपुरनगरे
Jaipur, 1875.
(Image source: Details)

2. The Locative answers the question "When?" by indicating the point in time or external circumstances:

तस्मिन्काले = "at that time, at this time"

Also belonging here is the so-called Locativus Absolutus:

If an action or state of a person or thing determines the time at which, or the circumstances under which, ANOTHER person or thing performs an action or is in a certain state, then the word designating the first person or thing, together with the word further specifying it (which is often a participle), appears in the Locative case (सप्तमी):

एवं गच्छति काले = "while time passes thus..."

तस्मिन्गते = "when he had gone..."

Sometimes the agent (कर्ता) is not explicitly stated:

एवं सति = "since the matter stands thus"

The Locativus Absolutus must be translated according to context as "while" (e.g., present participle), "after", "when" (e.g., past passive participle), "since", "because", "although", "if", etc.

Note: In the absolute construction, the agent of the absolutive and the agent of the main clause must be identical; in the locative absolute, the agent of the locative absolute and the agent of the main verb must be different.

Fig.: एवं गच्छति कालयुष्ट्रः स्वपितi
Rajasthan.
(Image source: Details)

3. The locative also answers the question "With respect to what?" and similar:

अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः = "He has love for his son" (literally: "With respect to the son, there is love in him")

Fig.: अस्ति तस्य पुत्रे स्नेहः
Holi.
(Image source: Details)

4. The locative is used in native dictionaries and by commentators to indicate the meaning of a word:

भू सत्तायाम् = "the root भू in the sense of 'beingness' (sat-tā)"

Further information on the usage of the locative will follow later.

27.2. Formation of the Locative (सप्तमी)

The regular endings of the locative (सप्तमी) are:

• Singular: -i
• Plural: -su

Note the sound changes before -su as well as the possible cerebralization of -su to -ṣu!

27.2.1. Consonant Stems

Stem	Locative Singular:brसप्तमी एकवचन	Locative Plural:brसप्तमी बहुवचन
यजन्त्	यजति (yaj-at-i)	यजत्सु
महान्त्	महति	महत्सु
पशुमन्त्	पशुमति	पशुमत्सु
गुणवन्त्	गुणवति	गुणवत्सु

27.2.2. Interrogative, Demonstrative, and Relative Pronouns

	किम्	यद्	तद्	एतद्	इदम्
Masculine / Neuter:brLocative Singular	कस्मिन्	यस्मिन्	तस्मिन्	एतस्मिन्	अस्मिन्
Masculine / Neuter:brLocative Plural	केषु	येषु	तेषु	एतेषु	एषु
Feminine:brLocative Singular	कस्याम्	यस्याम्	तस्याम्	एतस्याम्	अस्याम्
Feminine:brLocative Plural	कासु	यासु	तासु	एतासु	आसु

27.2.3. Vowel Stems

	Locative Singular	Locative Plural
देव m.	देवे (« deva + -i)	देवेषु
कवि m.	कवौ	कविषु
पशु m.	पशौ	पशुषु
देवता f.	देवतायाम्	देवतासु
देवी f.	देव्याम्	देवीषु
श्रुति f.	श्रुतौ or श्रुत्याम् (i.e. either like kavi कवि or like devī देवी)	श्रुतिषु
धेनु f.	धेनौ or धेन्वाम्	धेनुषु

27.3. Overview of Regular Case Endings (विभक्ति)

	Singular:brएकवचनम्		Plural:brबहुवचनम्
	Masculine / Feminine:brपुंस् / स्त्री	Neuter:brनपुंसकम्	Masculine / Feminine:brपुंस् / स्त्री	Neuter:brनपुंसकम्
1. Nominative १. प्रथमा	-s	-Ø	-as	-i
2. Accusative २. द्वितीया	-am	-Ø	-as	-i
3. Instrumental ३. तृतीया	-ā
4. Dative ४. चतुर्थी	-e
5. Ablative ५. पञ्चमी	-as
6. Genitive ६. षष्ठी	-as
7. Locative ७. सप्तमी	-i

Printed in red: strong cases (in case of stem gradation).

27.4. A Verse with All Declension Forms (Singular) for राम

Fig.: रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥
Rāma-Satz.
(Image source: Details)

रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे:br रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।:br रामान्नास्ति परायणम् परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम्:br रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥

Translation:

1. Nominative: Rāma, the jewel (मणि m.) among kings (राजन् m.), always triumphs (सदा).
2. Accusative: I love (भज् 1U) Rāma, the lord and husband (ईश m.) of Ramā (= Lakṣmī).
3. Instrumental: Rāma has slain the army (चमू f.) of night-roamers (= demons) (निशा f. = night).
4. Dative: Homage to this Rāma!
5. Ablative: There is no better (परतर 3) refuge (परायण n.) than Rāma.
6. Genitive: I (अहम्) am (अस्मि) a servant of Rāma.
7. Locative: In Rāma may (भवतु) always be the peace (लय m.) of my (मे) heart.
8. Vocative: Rāma, save (उद्धर = Imperative of उद् + हृ or उद् + धृ) me (माम्)!

27.5. Word List

वस् 1P (वसति): to stay, dwell (with locative of the person with whom one dwells)

Fut.: वत्स्यति:br Pass.: उष्यते:br PPP: उषित:br Inf.: वस्तुम्

from this:

वस्तु n.: seat, place; reality, real thing, actuality, object

वस्तुतस्: in reality, truly

वस् 2Ā (वस्ते): to put on (clothing), to wear (clothing)

Fut.: वसिष्यते:br PPP: वसित:br Inf.: वसितुम्

from that:

वस्त्र n.: means to put on oneself = garment, robe, cloth

Fig.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Image source: Details)

वस् 6P (उच्छति): to shine brightly (this root is important because of the nominal formations:)

वसु n.: wealth, treasure, property, possession

वसन्त m.: ("shining" =) spring (March to May)

Fig.: वसन्तः
Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 2007-04-07.
(Image source: Details)

हृ 1U (हरति): to hold, to carry; to take away, to steal

Fut.: हरिष्यति:br Pass.: ह्रियते:br PPP: हृत:br Inf.: हर्तुम्

from that:

हर 3: taking away; m.: the destroyer = epithet of Śiva

counterpart to हर:

हरि 3: blond, yellow, green; m. epithet of Viṣṇu (does not belong to the root हृ 1)

हरिहर m.: Viṣṇu and Śiva united as a single deity.

Fig.: हरिहरः
Harihara (left: Viṣṇu, right: Śiva).
(Image source: Details)

Fig.: हरिहरः
Harihara (left: Viṣṇu, right: Śiva). Godrumdwip, West Bengal.
(Image source: Details)

27.6. Exercise

A) Insert the expressions in parentheses into the following sentence in the locative (सप्तमी) singular and, where appropriate, plural. Note the different sandhi rules; i.e., write out each full sentence!

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

B) Translate and resolve the compounds:

धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥ बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥ वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥

Fig.: वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥
Painting by Rāja Ravi Varmā (1848 - 1906).
(Image source: Details)

पुत्रे मृतेऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥ उपनीतबालैर्गुरुकुले उष्यते ॥५॥ यज्ञकाले विगतेऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥ गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥ एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥ ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रोऽप्यागच्छति ॥९॥ गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥

27.7. Declension paradigms to memorize

27.7.1. Masculines in -a: नर

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	नरस्	नरास्
2. Accusative २. द्वितीया	नरम्	नरान्
3. Instrumental ३. तृतीया	नरेण	नरैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	नराय	नरेभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	नरात्	नरेभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	नरस्य	नराणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	नरे	नरेषु

Fig.: नराः
Naran. Udaipur.
(Image source: Details)

27.7.2. Neuters in -a: फल

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	फलम्	फलानि
2. Accusative २. द्वितीया	फलम्	फलानि
3. Instrumental ३. तृतीया	फलेन	फलैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	फलाय	फलेभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	फलात्	फलेभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	फलस्य	फलाणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	फले	फलेषु

Fig.: फलानि
Fruits. Bangalore.
(Image source: Details)

27.7.3. Feminines in -ā: क्षत्रिया

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	क्षत्रिया	क्षत्रियास्
2. Accusative २. द्वितीया	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास्
3. Instrumental ३. तृतीया	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	क्षत्रियायै	क्षत्रियाभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	क्षत्रियायास्	क्षत्रियाणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	क्षत्रियायाम्	क्षत्रियासु

Fig.: क्षत्रिया
Maharani Vani Vilasa Sannidhana (1866 - 1934) with her grandson Prince Jaya Chamaraja Wadiyar, Mysore.
(Image source: Details)

27.7.4. Masculines in -i: अरि

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	अरिस्	अरयस्
2. Accusative २. द्वितीया	अरिम्	अरीन्
3. Instrumental ३. तृतीया	अरिणा	अरिभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	अरये	अरिभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	अरेस्	अरिभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	अरेस्	अरीणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	अरौ	अरिषु

Fig.: अरयः
Hanging of two participants in the Rebellion of 1857. Photograph by Felice Beato (1833/1834 – ca. 1907).
(Image source: Details)

27.7.5. Feminines in -i: मति

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	मतिस्	मतयस्
2. Accusative २. द्वितीया	मतिम्	मतीस्
3. Instrumental ३. तृतीया	मत्या	मतिभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	मतेस् / मत्यै	मतिभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	मतेस् / मत्यास्	मतिभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	मतेस् / मत्यास्	मतीणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	मतौ / मत्याम्	मतिषु

27.7.6. Masculines in -u: गुरु

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	गुरुस्	गुरवस्
2. Accusative २. द्वितीया	गुरुम्	गुरून्
3. Instrumental ३. तृतीया	गुरुणा	गुरुभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	गुरवे	गुरुभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	गुरोस्	गुरुभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	गुरोस्	गुरूणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	गुरौ	गुरुषु

Fig.: गुरुः
Maharishi Mahesh Yogi (1917 - 2008) Guru.
(Image source: Details)

27.7.7. Feminines in -u: धेनु

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	धेनुस्	धेनवस्
2. Accusative २. द्वितीया	धेनुम्	धेनूस्
3. Instrumental ३. तृतीया	धेन्वा	धेनुभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	धेनवे / धेन्वै	धेनुभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनुभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	धेनोस् / धेन्वास्	धेनूणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	धेनौ / धेन्वाम्	धेनुषु

Fig.: धेनुः
Cow in Udaipur.
(Image source: Details)

27.7.8. Polysyllabic Feminines in -ī: देवी

	Singular:brएकवचनम्	Plural:brबहुवचनम्
1. Nominative १. प्रथमा	देवी	देव्यस्
2. Accusative २. द्वितीया	देवीम्	देवीस्
3. Instrumental ३. तृतीया	देव्या	देवीभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	देव्यै	देवीभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	देव्यास्	देवीभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	देव्यास्	देवीणाम्
7. Locative ७. सप्तमी	देव्याम्	देवीषु

Fig.: त्रिदेवी
Tridevī (Lakṣmī, Pārvatī, Sarasvatī).
(Image source: Details)

27.7.9. Present Participle Parasmaipada in -ant: सन्त्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्
1. Nominative १. प्रथमा	सन्	सत्	सन्तः	सन्ति
2. Accusative २. द्वितीया	सन्तम्	सत्	सतस्	सन्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	सता
4. Dative ४. चतुर्थी	सते
5. Ablative ५. पञ्चमी	सतस्
6. Genitive ६. षष्ठी	सतस्
7. Locative ७. सप्तमी	सति

Fig.: सद्गुरुः
Sai Baba of Shirdi (1835 - 1918).
(Image source: Details)

27.7.10. महान्त्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्
1. Nominative १. प्रथमा	महान्	महत्	महान्तस्	महान्ति
2. Accusative २. द्वितीया	महान्तम्	महत्	महतस्	महान्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	महता
4. Dative ४. चतुर्थी	महते
5. Ablative ५. पञ्चमी	महतस्
6. Genitive ६. षष्ठी	महतस्
7. Locative ७. सप्तमी	महति

27.7.11. Masculines and Neuters in -vant / -mant: गुणवन्त्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्
1. Nominative १. प्रथमा	गुणवान्	गुणवत्	गुणवन्तस्	गुणवन्ति
2. Accusative २. द्वितीया	गुणवन्तम्	गुणवत्	गुणवतस्	गुणवन्ति
3. Instrumental ३. तृतीया	गुणवता
4. Dative ४. चतुर्थी	गुणवते
5. Ablative ५. पञ्चमी	गुणवतस्
6. Genitive ६. षष्ठी	गुणवतस्
7. Locative ७. सप्तमी	गुणवति

27.7.12. Demonstrative Pronouns: तद् । एतद् । इदम्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Singular:brFeminine:brस्त्री	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brFeminine:brस्त्री
1. Nominative १. प्रथमा	सस् / स	तत्	सा	ते	तानि	तास्
2. Accusative २. द्वितीया	तम्	तत्	ताम्	तान्	तानि	तास्
3. Instrumental ३. तृतीया	तेन		तया	तैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	तस्मै		तस्यै	तेभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	तस्मात्		तस्यास्	तेभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	तस्य		तस्यास्	तेषाम्
7. Locative ७. सप्तमी	तस्मिन्		तस्याम्	तेषु

	Singular:brएकवचनम्			Plural:brबहुवचनम्
	Masc.	Neut.	Fem.	Masc.	Neut.	Fem.
1. Nominative १. प्रथमा	एषस् / एष	एतत्	एषा	एते	एतानि	एतास्
2. Accusative २. द्वितीया	एतम् / एनम्	एतत् / एनत्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि	एतास् / एनाः
3. Instrumental ३. तृतीया	एतेन / एनेन		एतया / एनया	एतैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	एतस्मै		एतस्यै	एतेभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	एतस्मात्		एतस्यास्	एतेभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	एतस्य		एतस्यास्	एतेषाम्
7. Locative ७. सप्तमी	एतस्मिन्		एतस्याम्	एतेषु

	Singular:brएकवचनम्			Plural:brबहुवचनम्
	Masc.	Neut.	Fem.	Masc.	Neut.	Fem.
1. Nominative १. प्रथमा	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास्
2. Accusative २. द्वितीया	इमम् / एनम्	इदम् / एनत्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनाः
3. Instrumental ३. तृतीया	अनेन / एनेन		अनया / एनया	एभिस्
4. Dative ४. चतुर्थी	अस्मै		अस्यै	एभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	अस्मात्		अस्यास्	एभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	अस्य		अस्यास्	एषाम्
7. Locative ७. सप्तमी	अस्मिन्		अस्याम्	एषु

27.7.13. Relative Pronouns: यद्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Singular:brFeminine:brस्त्री	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brFeminine:brस्त्री
1. Nominative १. प्रथमा	यस्	यत्	या	ये	यानि	यास्
2. Accusative २. द्वितीया	यम्	यत्	याम्	यान्	यानि	यास्
3. Instrumental ३. तृतीया	येन		यया	यैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	यस्मै		यस्यै	येभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	यस्मात्		यस्यास्	येभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	यस्य		यस्यास्	येषाम्
7. Locative ७. सप्तमी	यस्मिन्		यस्याम्	येषु

27.7.14. Interrogative Pronouns: किम्

	Singular:brMasculine:brपुंस्	Singular:brNeuter:brनपुंसकम्	Singular:brFeminine:brस्त्री	Plural:brMasculine:brपुंस्	Plural:brNeuter:brनपुंसकम्	Plural:brFeminine:brस्त्री
1. Nominative १. प्रथमा	कस्	किम्	का	के	कानि	कास्
2. Accusative २. द्वितीया	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास्
3. Instrumental ३. तृतीया	केन		कया	कैस्
4. Dative ४. चतुर्थी	कस्मै		कस्यै	केभ्यस्
5. Ablative ५. पञ्चमी	कस्मात्		कस्यास्	केभ्यस्
6. Genitive ६. षष्ठी	कस्य		कस्यास्	केषाम्
7. Locative ७. सप्तमी	कस्मिन्		कस्याम्	केषु

Fig.: कस्मात् ?
Tsunami 2005, Sri Lanka.
(Image source: Details)