Lección 13
A) Traduzca y convierta en oraciones de presente activo:
१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
Un fuego ha quemado la casa.
अग्निर्गृहं दहति ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
Buda se ha despertado a la verdad. Buda ha reconocido la verdad.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
El conocimiento ha liberado a Gautama. Por el conocimiento fue liberado Gautama.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति ।
४. शूद्रा मूढाः । (2 posibilidades)
Los śūdras / mujeres śūdra están embotados.
शूद्रा मुह्यन्ति ।
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
El brahmán deseaba la liberación.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति ।
६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rāma tat ein verdienstvolles Werk. Rāma tat Verdienstliches.
रामः पुण्यं करोति । <!-- -->
७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
Se ha dicho que los sabios védicos solo han dicho la verdad.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति ।
८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
El dharma ha llevado a un cielo.
धर्मः स्वर्गं नयति ।
९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
Un santo no ha hecho nada injusto.
साधुरधर्मं न करोति ।
१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
Mediante el mantra se ha obtenido la liberación.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते ।
११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
¿Qué amuleto ha protegido a esta niña?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥
B) Traduzca y convierta en oraciones pasivas del pasado
१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
Aunque Rāma desea la liberación, no la obtiene.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।
२. योज्ञो न मुञ्चति ।
Los sacrificios no liberan.
यज्ञेन न मुक्तः ।
३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
Los santos se representan a los dioses.
साधुभिर्देवाः स्मृताः ।
४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
El hijo virtuoso sacrifica a los dioses.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः ।
५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
El kṣatriya afortunado custodia el dharma.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः ।
६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
Quien tiene hijos, no cae en ningún infierno.
पुत्रवान्न्रकं न गतः ।
७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
El maestro dice que una mujer piadosa no hace nada malo.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् ।
८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
Los perspicaces consultan a los que poseen la verdad sobre el dharma.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः ।
९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
Las personas religiosas hacen méritos, que traen fruto.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् ।
१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
Los brahmanes desean hijos excelentes.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः ।
११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
¿Qué hombres escuchan el Ṛgveda?
कैरृग्वेदः श्रुतः ।
१२. किमीश्वरः सृजति ।
¿Qué crea el SEÑOR?
किमीश्वरेण सृष्टम् ।
१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
Un santo soporta el mal que se le ha infligido.
साधुना कृतं पापं सोढम् ।
१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
Los bajos piensan que los gobernantes desean riqueza.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।
१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
Los sabios védicos ven que el demonio de ninguna manera triunfa.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् ।
१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
¿Qué comen y beben los brahmanes?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥
Fig.: अग्निर्गृहं दहति ।
(Fuente de la imagen: Detalles)
--- <!-- -->
Ejercicios adicionales
A) Traduzca las siguientes oraciones.
B) Convierta las oraciones del Ejercicio A) a voz pasiva
C) Forme una construcción de Participio de Pasado Pasivo (PPP) para las oraciones del Ejercicio A)
१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Rāma va al pueblo por el camino.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् ।
२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
Los hombres desean la felicidad a través de la riqueza.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् ।
३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
El hombre va a la ciudad con su hijo.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः ।
४. देवो लोकान्सृजति ।
Dios crea los mundos.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः ।
५. बाला जलं पिबति ।
La niña bebe agua.
बालया जलं पीयते । पीतम् ।
६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
Los poetas anhelan la riqueza.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् ।
७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
El Kṣatriya poderoso derrota a los Śūdras.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।
८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
Una persona virtuosa no combate a su enemigo, incluso si este le es aborrecible.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः ।
९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
El sabio védico dice que la ira, el odio y la codicia son injustos.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् ।
१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
Los niños se vuelven fuertes a través de la comida.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् ।
११. बुद्धिमन्तः सत्यen मोक्षं लभन्ते ।
Los prudentes alcanzan la liberación a través de la verdad.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः ।
१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
Estas mujeres sagradas soportan el mal.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् ।
१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
¿Qué deidad ve el Ṛṣi?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा ।
१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
¿A qué dioses sacrifican los Brahmanes, Katriyas y Vaśyas?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥
D) ¿De qué combinaciones de sonidos pueden haber surgido las siguientes formas de Sandhi? Indique todas las posibilidades:
- -a antes de vocal (excepto a-): -as
- -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
- -ā antes de vocal: -ās
- -ā antes de consonantes sonoras: -ās
- -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
- -ū-: -u/-ū + u-/ū-
- -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
- -e-: -a/-ā + i-/ī-
- -e antes de Avagraha: -e + a-
- -o-: -a/-ā + u-/ū-
- -o antes de Avagraha: -o
- -o antes de consonantes sonoras -as
- -ai-: -a/-ā + e-/ai-
- -au-: -a/-ā + e-/ai-
- -y antes de vocal: -i/-ī
- -v antes de vocal: -u/-ū
- -r antes de vocal: -ṛ/-ṝ
- -ay antes de vocal: -e
- -av antes de vocal: -o
- -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
- -ir antes de vocal o consonante sonora: -is
- -īr antes de vocal o consonante sonora: -īs
- -ur antes de vocal o consonante sonora: -us
- -ūr antes de vocal o consonante sonora: -ūs
- -er antes de vocal o consonante sonora: -es
- -or antes de vocal o consonante sonora: -os
- -air antes de vocal o consonante sonora: -ais
- -aur antes de vocal o consonante sonora: -aus
- -ñj-: -n + j-
- -ñś-: -n + ś
- -ñch-: -n + ch-
- -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
- -śc-: -s + c-
- -ṣṭ-: -s + t-
- -st(h)-: -s + t(h)-
- Anusvara antes de consonante: -m
- -ṃśc-: -n + c-
- -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
- -mst-: -n + t-
E) Traduzca al sánscrito:
1. La diosa estaba enfadada.
देवी कुपिता । देव्या कुपितम्
2. Los śūdras han llegado a un cielo.
शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।
3. Los agricultores han recorrido el camino.
कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।
4. Las personas fueron liberadas por la enseñanza de Buda.
धर्मेण जना मुक्ताः ।
5. El hijo bailó.
पुत्रेण नृत्तम् ।
6. El amuleto protegió al maestro.
रक्षिकया गुरू रक्षितः ।
7. Un brahmán no dijo una mentira.
ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।
8. Las mujeres śūdra honraron a la diosa con ofrendas.
शूद्राभिर्देवीष्टा ।
9. Buda se despertó a la verdad = Buda reconoció la verdad.
बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।
10. Los sabios vedicos escucharon la Śruti.
ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।
11. Los sacerdotes sacrificadores exprimieron el soma.
यजकैः सोमः सुतः ॥
Fig.: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(Fuente de la imagen: Detalles)