Lecziun 29

29.1. Utilisaziun dal Parasmaipada (परस्मैपद) ed Ātmanepada (आत्मनेपद) en il causativ

Il causativ è, con poche eccezioni, Ubhayapada (उभयपद)

Nel causativum si usa l'Ātmanepada (आत्मनेपद):

1. Se la fruct dal acziun provocada vegn a la benedicziun dal provocatur:

Exempl:

रामः कटं कारयते = "Rāma lasse per sasez (en sasez) in tatg far sasez"

2. Quan il causativ da verbs transitivs vegn duvrà reflexivamain ("sa mussar", "sa far audir" e similia), u quan l'object dal verb simpel è l'agens (कर्तृ) dal causativ:

Esempel:

विष्णुर्भक्तान्दर्शयते = "Viṣṇu sa mussa als sias devotas"

Resultat: भक्ता विष्णुं पश्यन्ति = "I fideus vesan Viṣṇu"

Las regulaziuns correspundan uschia en general a las regulaziuns per l’usi dal Ātmanepada (आत्मनेपद) tar verbs Ubhayapada (उभयपद).

29.2. Glista da pleds

Präverben:

उद्° : si, sur, en aut, giù, ora, da

परि° : enturn, entgeen, entgeen (lueg, temp), enturn

भू + परि 1P परिभवति : (turnar enturn inquam = encirclar =) dominar, sconfiglier ; negligiar, disprezzar

अवज्ञान n.: dispre

गुप्त 3: protegi, protegi

गृहस्थ 3: en la casa; m. patrun da la famiglia (ina persuna che sa chatta en il 2. आश्रम)

ग्रस् 1Ā ग्रसते : mangiar, gloton

Fut. ग्रसिष्यते
Pass. ग्रस्यते
Kaus. ग्रासयति
PPP ग्रस्त
Inf. ग्रसितुम्

तीक्ष्ण 3: "selvadi", sharp, spitz, sever, intens, sharp-tongued

न्याय m.: Norm, Regla, dretta moda; metoda, logica (da इ + नि)

परिव्राजक m.: viandant, moine errant, pèlerin

Fig.: परिव्राजकाः
Pushkar = पुष्कर
(fonte da figura: Detagls)

पालयति : er era er significativ cun  पाति

पुनर् Indekl.: puspè, adü puspè, ena vouta, anc ina giada; cunter, ma (avant sons sonoros, excetg r-: पुनर्)

प्रजा f.: generaziun, naschientscha, discendenza

मत्स्य m.: Pesch

davon:

मात्स्य 3: al fish (a peschs) appartegnent

Abb.: मत्स्यः
रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton
(fontana d'imagines: detagls)

मृदु  3 (f.: मृद्वी): doltsch, mitsch, doltsch; lent, debel

यथा Adv.: sco, quasi

रम् 1Ā रमते : star, reposar, restar; plaschair, delitarsi

Fut. रंस्यते
Pass. रम्यते
Kaus. रमयति
PPP रत
Inf. रन्तुम्

वानप्रस्थ m.: ermit (inqualchid che sa ch’el sa en il 3. आश्रम)

शुचि 3: brillant, splendant, fin ; m.: purezza

पूज् 10P पूजयति : onorar, venerar

PPP पूजित

29.3. Exercizi da tradiziun per la repetiziun

Traducite literalmainamain en bon tudestg ed impara a memoria ils texts sanscrits:

1. Definizium da अविद्या :

अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥योगसूत्र २.५॥

Explicaziun: आत्मसु = Lok. sg. a आत्मन् m. "anima; l'absolut, perquai ch'el vegn realisà en l'individui"

2. कौटिलीयार्थशास्त्र 1.4. davart il dretg adoperar il दण्ड :

तीक्ष्णदण्डो भूतानामुद्वेजनीयो भवति ।८।

मृदुदण्डः परिभूयते ।९।

यथार्हदण्डः पूज्यते ।१०।

सुविज्ञातप्रणीतो हि दण्डः प्रजा धर्मार्थकामैर्योजयति ।११।

दुष्प्रणीतः कामक्रोधाभ्यामवज्ञानाद्वा वानप्रस्थपरिव्राजकानपि कोपयति, किमङ्ग पुनर्गृहस्थान् ।१२।

अप्रणीतस्तु मात्स्यन्यायमुद्भावयति ।१३।

बलीयानअबलं हि ग्रसते दण्डधराभावे ।१४।

स तेन गुप्तः प्रभवतीति ।१५।

चतुर्वर्णाश्रमो लोको
राज्ञा दण्डेन पालितः ।
स्वधर्मकर्माभिरतो
वर्तते स्वेषु वर्त्मसु ॥१६॥

Imag.: मात्स्यन्याय:
(Disenh: Namcha Payer, 2002-11)
(Sursa d’imagia: Detagls)

Explicaziuns:

।८। उद्वेजनीय ३ "qualchid (insem) da davart da tremblar

।११। विज्ञात ३ "reconuschì"; n.: cumprensiun

।११। योजयति (Kaus. zu युज्) "attaccar, cunligar cun, unir cun"

।१२। कामक्रोधाभ्याम् : Instr., Dat. Abl., Dual mask. von कामक्रोध (Dualdvandva)

।१२। किमङ्ग "ancor pli"

।१४। बलीयान् : Nom. sg. mask. zu बलीयस् ३ "pli ferm"

।१६। चतुर् "vier" scome prefix d'in cumponì

राज्ञा Instr. sg. mask. zu राजन् m. "König"

स्वेषु : Lok. plur. mask. / neutr. zu स्व ३ "eigen (mein, dein, sein usw.)"

वर्त्मसु : Lok. plur. neutr. a वर्त्मन् n. "via, pista, sentier"

29.4. Futur e causativ als radis fin qua imparads

Wurzel:brधातु	Futur:brऌत्	Kausativ:brकारित
अद् २ प	अत्स्यति	आदयति
अर्ह् १ प	अर्हिष्यति	अर्हयति
अश् ५ आ	अशिष्यते अक्ष्यते	आशयति
अस् २ प	--	--
अस् ४ प	असिष्यति	आसयति
आप् ५ प	आप्स्यति	आपयति
आस् २ आ	आसिष्यते	आसयति
इ २ प	एष्यति	आययति
इष् ६ प	एषिष्यति	एषयति
कम् १० आ	कामयिष्यते कमिष्यते	कामयति
कुप् ४ प	कोपिष्यति	कोपयति
कृ ८ उ	करिष्यति	कारयति
कृष् १ प, ६ उ	कर्क्ष्यति क्रक्ष्यति	कर्षयति
क्रुध् ४ प	क्रोत्स्यति	क्रोधयति
खाद् १ प	खादिष्यति	खादयति
ख्या २ प	--	--
गम् १ प	गमिष्यति	गमयति
चर् १ प	चरिष्यति	चारयति
चुर् १० उ	चोरयिष्यति	चोरयति
चेष्ट् १ आ	चेष्टिष्यते	चेष्टयति
जन् ४ आ	जनिष्यते	जनयति
जि १ प	जेष्यति	जापयति
जीव् १ प	जीविष्यति	जीवयति
तन् ८ उ	तनिष्यति	तानयति
त्यज् १ प	त्यक्ष्यति	त्याजयति
त्वर् १ आ	त्वरिष्यते	त्वरयति
दह् १ प	धक्ष्यति	दाहयति
दिश् ६ उ	देक्ष्यति	देशयति
दुष् ४ प	दोक्ष्यति	दूषयति दोषयति
दुह् २ उ	धोक्ष्यति	दोहयति
दृश्	द्रक्ष्यति	दर्शयति
द्विष् २ उ	द्वेक्ष्यति	द्वेषयति
धृ १ उ	धरिष्यति	धारयति
नी १ उ	नेष्यति	नाययति
नृत् ४ प	नर्तिष्यति	नर्तयति
पच् १ उ	पक्ष्यति	पाचयति
पत् १ प	पतिष्यति	पातयति
पद् ४ आ	पत्स्यते	पादयति
पा १ प	पास्यति	पाययति
पा २ प	पास्यति	पालयति
प्रच्छ् ६ प	प्रक्ष्यति	प्रच्छयति
बुध् १ उ	बोधिष्यति	बोधयति
बुध् ४ आ	भोत्स्यते	बोधयति
ब्रू २ उ	--	--
भज् १ उ	भक्ष्यति	भाजयति
भू १ प	भविष्यति	भावयति
मद् ४ प	मदिष्यति	मदयति मादयति
मन् ४ आ	मंस्यते	मानयति
मुच् ६ उ	मोक्ष्यति	मोचयति
मुह् ४ प	मोक्ष्यति मोहिष्यति	मोहयति
मृ ४ आ	मरिष्यति	मारयति
यज् १ उ	यक्ष्यति	याजयति
या २ प	यास्यति	यापयति
युध् ४ आ	योत्स्यते	योधयति
रक्ष् १ प	रक्षिष्यति	रक्षयति
रुद् २ प	रोदिष्यति	रोदयति
लभ् १ आ	लप्स्यते	लम्भयति
लिप् ६ उ	लेप्स्यति	लेपयति
लुभ् ४ प	लोभिष्यते	लोभयति
वच् २ प	वक्ष्यति	वाचयति
वद् १ प	वदिष्यति	वाद्यायति
वस् १ प	वत्स्यति	वासयति
वस् २ आ	वसिष्यते	वासयति
वह् १ उ	वक्ष्यति	वाहयति
वा २ प	वास्यति	वापयति
विद् २ प	वेदिष्यति	वेदयति
विद् ६ उ	वेदिष्यति वेत्स्यति	वेदयति
विश् ६ प	वेक्ष्यति	वेशयति
वृत् १ आ	वर्तिष्यते वर्त्स्यति	वर्तयति
वृध् १ आ	वर्धिष्यते	वर्धयति
शक् ५ प	शक्ष्यति	शाकयति
शास् २ प	शासिष्यति	शासयति
श्रु ५ प	श्रोष्यति	श्रावयति
सद् १ प	सत्स्यति	सादयति
सह् १ आ	सहिष्यते	साहयति
सिच् ६ उ	सेक्ष्यति	सेचयति
सु ५ उ	सोष्यति	सावयति
सृज् ६ प	स्रक्ष्यति	सर्जयति
सेव् १ आ	सेविष्यते	सेवयति
स्तु २ उ	स्तोष्यति	स्तावयति
स्था १ प	स्थास्यति	स्थापयति
स्मृ १ प	स्मरिष्यति	स्मारयति स्मरयति
हन् २ प	हनिष्यति	घातयति
हृ १ उ	हरिष्यति	हारयति