Lecziun 21

21.1. Ulteriurs stèims da presens sin -nt

21.1.1. Particip present (लडादेशः) Parasmaipada

Quest participi è ina furmaziun nominala dal stem da presens, uschia in ver participi. El è in adjektiv che inditgescha che ina persuna u ina chaussa fa actualmain quai ch'è exprimì tras la radis verbala (+ prefix), mentr'autra chaussa accadia. Cun quai po era vegnir exprimì in stadi permanent.

Esempis:

"Durant che il bab legia, el fuma = il bab che legia fuma"
"in ami che è (= real, autentic)"

Formaziun dal participi present Parasmaipada a stams da present tematics:
Masculin, Neutrum
	stirp ferm	stem da present + -nt-
	stirp debel	stem da present + -t-
Feminin
		Präsensstamm + -nt- + -ī (Deklination wie devī देवी)
	6. classa da present	stem da present + -nt- + -ī :brni::brstem da present + -t- + -ī

Egimpels:

1. Classe dal present:

yajant
यजन्त् "in che fa sacrifici"

		Maskulinum:brपुंस्	Neutrum:brनपुंसक	Femininum:brस्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन् :braus yaja-nt-s	यजत् :bryaja-t-Ø	यजन्ती :bryaja-ant-ī
	2. Accusativ द्वितीया	यजन्तम् :bryaja-nt-am	यजत्	wie devī देवी
	3. Instrumental तृतीया	यजता :bryaja-t-ā	यजता
	6. Genitiv षष्ठी	यजतस् :bryaja-t-as	यजतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन्तस् :bryaja-nt-as	यजन्ति :bryaja-nt-i
	2. Accusativ द्वितीया	यजतस् :bryaja-t-as	यजन्ति
	3. Instrumental तृतीया	यजद्भिस् :braus yaja-t-bhis	यजद्भिस्
	6. Genitiv षष्ठी	यजताम् :bryaja-t-ām	यजताम्

Notar il son identic da यजन्ति (Nom. pl. Neutrum) cun la 3. pl. P.!

4. Classa da prezens

नृत्यन्त् "dansond"

• Masculin Nominativ Singular नृत्यन्
• Neutrum Nominativ Accusativ Singular नृत्यत्
• Feminin Nominativ Singular नृत्यन्ती

6. Classe da prezens

विशन्त् "entrandond"

• Masculin Nominativ Singular विशन्
• Neutrum Nominativ Accusativ Singular विशत्
• Feminin Nominativ Singular विशन्ती । विशती

Bildeg dal participi present participi Parasmaipada a radis da prezens atematicas (excepziun 3. classa da prezens):
Masculin, Neutrum
	stirpa ferma	radis da prezens + -ant-
	stirpa debila	radis da prezens + -at- (La fin da la stirpa debila da prezens è identica avant la 3. plur. P.)
Feminin
		Präsensstamm + -at- + -ī (Deklination wie devī देवी)

2. Classe dal present:

अस् "esser": सन्त् "essend, veritabel, bun, veritabel"

		Maskulinum:brपुंस्	Neutrum:brनपुंसक	Femininum:brस्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन् :braus s-ant-s	सत् :brs-at-Ø	सती :brs-at-ī
	2. Accusativ द्वितीया	सन्तम् :brs-ant-am	सत्	wie devī देवी
	3. Instrumental तृतीया	सता :brs-at-ā	सता
	6. Genitiv षष्ठी	सतस् :brs-at-as	सतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन्तस् :brs-ant-as	सन्ति :brs-ant-i
	2. Accusativ द्वितीया	सतस् :brs-at-as	सन्ति
	3. Instrumental तृतीया	सद्भिस् :braus s-at-bhis	सद्भिस्
	6. Genitiv षष्ठी	सताम् :brs-at-ām	सताम्

¹ सती "ina buna (fedela) dunna (che su sasevza da la mort da siaspòs cun el)" engl.: sutee

Abb.: सती-platta da remembranza
सती-platta da remembranza en il palazi da Jodhpur - जोधपुर / Rajasthan - राजस्थान
(font dal maletg: detagls)

5. classa da present:

सु "premer": सुन्वन्त्

• Masculinum Nom. sg. सुन्वन्
• Neutrum Nom. Akk. sg. सुन्वत्
• Feminin Nom. sg. सुन्वती

8. Classe da prezens

कृ "far": कुर्वन्त्

• Masculin Nominativ Singular कुर्वन्
• Neutrum Nominativ Accusativ Singular कुर्वत्
• Feminin Nominativ Singular कुर्वती

21.1.2. महान्त् "gronds"

Masculin, Neutrum
	starker Stamm	महान्त्
	schwacher Stamm	महत्
Feminin
		महती :brwie devī देवी

		Maskulinum:brपुंस्	Neutrum:brनपुंसक	Femininum:brस्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान् :braus mahānt-s	महत् :brmahat-Ø	महती :brmahat-ī
	2. Accusativ द्वितीया	महान्तम् :brmahānt-am	महत्	wie devī देवी
	3. Instrumental तृतीया	महता :brmahat-ā	महता
	6. Genitiv षष्ठी	महतस् :brmahat-as	महतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान्तस् :brmahānt-as	महान्ति :brmahānt-i
	2. Accusativ द्वितीया	महतस् :brmahat-as	महान्ति
	3. Instrumental तृतीया	महद्भिस् :braus mahat-bhis	महद्भिस्
	6. Genitiv षष्ठी	महताम् :brmahat-ām	महताम्

Sco dal prefix d’in cumpost stat en lieu da महत् महा:

Esempis:

महादेव "il grond Diu" (p.ex. शिव)
महादेवी "la gronda divinitad, la dunna principala d'in re (देव)"

Abb.: महादेवो विष्णुः
"In sigil da sardonic dal 4.-6. tschientaner CE che representa Vishnu cun in adorader. L'inscripziun en Bactrian cursiv di: "Mihira, Vishnu e Shiva".
(Sursa da l'imagines: Detagls)

«Un sigill da sardonich dal 4. fin al 6. tschientaner represchentond Vishnu cun in adorader. L'inscripziun en Bactrian cursiv di: «Mihira, Vishnu e Shiva».»

21.2. Sandhi per nasals finalas

Su da in vokal curt vegnan nasals finalas – except -m – avant in vokal inicial duplicads.

Esempel:

जयन् + अरिः » जयन्नरिः "il inimic victur"

21.3. Formas politeicas da l'interpellaziun

En sanscrit, senza esser maleducats, si pò adirar a qualchidun en la segunda persuna singular. Ma se vul esser cortés, si pò usar in num che ha il significà «reverenzius» u similia, e posiziunir il verb en la terza persuna singular u plurala u adina ina construcziun passiva. L'augmentaziun da la cortesia en l'usiadi da la persuna en l'adraziun è approximativamain la suandanta:

2. sg. » 2. pl. » 3. sg. cun il correspundent num » 3. pl. cun il correspundent num

Il pli impurtant tal num da cortesia è भवन्त् , fem.: ⟪भवती . El correspunda en ses utilizaziun a noss "Vus" da cortesia.
Quest भवन्त् è ina curtisaziun da भगवन्त्, sia declinaziun è quella dals numnas sin -vant (vair Lecziun 13). Quest भवन्त् è da distingiar dal participi presens P da भू "diventar" भवन्त् : il nom. sg. masc. da भवन्त् "Vus" è भवान्, il dal participi भवन्.

Esempis:

किं भवान्करोति = किं भवता क्रियते = "Tgei Vus?"

cortés:

किं भवन्तः कुर्वन्ति = किं भवद्भिः क्रियते

Feminin:

किं भवती करोति = किं भवत्या क्रियते
किं भवत्यः कुर्वन्ति = किं भवतीभिः क्रियते

Autras paraulas, che pon esser adoperadas en moda simila a भवन्त्:

• आर्य (f.: आर्या) "Noble". Per exempli यदार्य इच्छति "Quod desideratis"
• महाभाग "qui cuius pars / fortuna magna est = Nobilis". Saepissime adhibitum a feminis in adhortatione vel de viris boni status loquentibus. In Sanscrito mnino colloquiali valde frequens.

Sch'gì vögl betüra, ma era veneraziun per in'atra persuna, duvra sün la persuna che è preschenta u en la proximadad भवन्त् अत्रभवन्त् , per ina persuna absenta u luntana तत्रभवन्त्. अत्रभवन्त् e तत्रभवन्त् pon vegnir tradusids cun "Vus", "Ervurdà", "Ervurdà" etc.:

किमत्रभवत्यत्रभवतां भार्या = "È la signora graziosa (presente qui) Sua moglie?"
किं तत्रभवतां कुशलवृत्तम् (en ina letgiera u conversiun telefonica) = "Stai bain?"

21.4. Vocabular

भज् 1 U भजति Pass. भज्यते PPP भक्त : attribuir a qualchidun (Acch.) quaicosa, far vegnir a qualchidun, amar, onorar, venerar

daquest:

भक्ति f.: devoziun, fidelitad, amur (en il sectur religiux: amur e respect envers in Dieu persunal. vesair qua Basham, Wonder S. 332f.)
भाग m.: part, quota
भग m.: (bona) part, sort, benesser, dignitad
भगवन्त् 3: possedind la sort, possedind la dignitad (epitet da विष्णु – कृष्ण)

Abb.: भगवान्कृष्णः
भगवान्कृष्णः sco जगन्नाथ (a la dretga) cun sia mez-sora सुभद्रा (en il mez) e cun sias frar maiur बलराम, Orissa = ଓଡ଼ିଶा
(fonte da l’imagines: Detagls)

भगवद्गीता f.: "Cant (गीता) dal Dignitarius (कृष्ण)"

Abb.: भगवद्गीता
भगवद्गीता - Manuscript, 19. sècul
(Sursa d'imagia: Detagls)

भिक्ष् 1 Ā भिक्षते Pass. भिक्ष्यते PPP भिक्षित (en realitad in desiderativ a भज्: vulair esser partetschà): mendigar

quai da:

भिक्षु m.: mendicant, monac

Abb.: भिक्षवः
Luang Prabang = ຫລວງພະບາງ, Laos = ປະເທດລາວ
(Fontana da l'imaggin: Detagls)

दुष् 4 P दुष्यति Pass. दुष्यते PPP दुष्ट : perir (intransitiv), vegnar mal, vegnar en vergogna

दोष m.: error

पच् 1 U पचति Pass. पच्यते (betrai inà PPP, ma पक्व 3: cuschì, preparà) Absol. पक्त्वा : preparar (transitiv) = cuschinar, frittar, tostiar, etc.

21.5. Esercizi

A) Traducir los siguientes compuestos:

१. अनादिकालिकसंसारः

२. अनादिमध्यान्तः

३. महामैत्रीकरुणाचित्तः

४. सर्वहतान्धकारः

B) Tradusci:

मृतं दहन्नग्निः सतीमपि दहति ॥१॥

सद्गुरुर्महाकविस्तोत्रैर्महादेवं स्तौति ॥२॥

महान्ति फलान्यदन्तो बाला जलमापि पिबन्ति ॥३॥

पूजां कुर्वञ्जनो यजते च स्तौति च देवताम् ॥४॥

गुरूपनीतनरो द्विजः ॥५॥

जितक्रोधो घ्नन्तमप्यरिं न द्वेष्टि । क्रोधजितस्तु द्वेष्टि ॥६॥