Quelle & Urheberrecht

Glossar Sanskrit–EL

Zusammengestellt aus den Wortlisten des Sanskrit-Kurses von Alois Payer.

---

अ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
अखिल	akhila	3	αδιάλειπτα, ολόκληρο	52
अगार	agāra	n	σπίτι, πατρίδα	36
अग्नि	agni	—	φωτιά, θεός Άγκνι	2
अजिन	ajina	n	δέρμα αντιλόπης, ιδίως το δέρμα της μαύρης αντιλόπης (αντιλώπη ελάφι: Antilope cervicapra L. ). Εμφανιζόταν αρχικά σε	51
अञ्जलि	añjali	m	Τα δύο χέρια ενωμένα ψηλά για σέβασμο	36
अटवी	aṭavī	—	δάσος	51
अणु	aṇu	—	λεπτός, λεπτότατος, πολύ μικρός· αρσ.: άτομο	25
अतस्	atas	—	από εκεί, τότε, γι' αυτό, εξ αιτίας αυτού (Προσωπική ρίζα a- "αυτός" + Αιτιατική κατάληξη -tas)	24
अति	ati	—	πάνω, πέρα - από, πέρα - από (στον χώρο, στον χρόνο, σε αριθμό, σε ποσότητα, στη σειρά, στην ισχύ, στην ένταση), εξαιρετ	41
अतिथि	atithi	m	Καλεσμένος	51
अथवा	athavā	—	ή (προτεθειμένο)	15
अद्य	adya	—	σήμερα	48
अधि	adhi	—	πάνω, επί, κατ-, με αναφορά σε	20
अधिक	adhika	—	περιττός, επιπλέον, μεγαλύτερος, καλύτερος, εξαιρετικός	23
अधिक	adhika	3	επιπλέον, περίσσιος, εξαιρετικός	43
अध्यक्ष	adhyakṣa	—	επιθεωρητής, διευθυντής τμήματος · μάρτυρας	24
अध्यापन	adhyāpana	n	διδασκαλία, μάθηση	16
अनगार्य	anagārya	n	Αστέγαστη κατάσταση ενός βουδιστικού μοναχού ή νεοσύλλεκτου	36
अनसूया	anasūyā	f	μη γκρίνια, απληστία	16
अनु	anu	—	μετά, κατά, υπέρ - πέρα, παρά, σύμφωνα, προς, πίσω - από	36
अनुकृ	anukṛ	—	μιμείνομαι, αναπαριστώ	36
अनुगम्	anugam	—	ακολουθώ κάποιον, περπατώ παράλληλα	36
अनृत	anṛta	n	αναλήθεια, ψέμα (αντίθετο του satya)	10
अनृशंस्य	anṛśaṃsya	n	κακοήθεια	16
अनेक	aneka	3	πολλοί (όχι μερικοί)	42
अन्त	anta	m	τέλος, όριο	18
अन्तरे	antare	—	εν τω μεταξύ	42
अन्तर्	antar	—	εσωτερικά, μέσα· Μεταβατικό επίθετο με Γενική/Τοπική (, ): εντός, στο κέντρο· Μεταβατικό επίθετο με Γενική/Αφαιρετική (,	52
अन्यथा	anyathā	—	διαφορετικά, άλλως, λανθασμένα, ακατάλληλα	25
अन्यद्	anyad	3	ένας άλλος (κλίση όπως )	43
अन्योन्य	anyonya	3	αμοιβαία, ο ένας τον άλλο	52
अपवर्ग	apavarga	m	τέλος, λύτρωση	20
अपि	api	—	επίσης (μετάθεσης)	12
अपोह	apoha	m	άρνηση ( + )	24
अभि	abhi	—	επί-, μετά - προς, σε - από, σε - προς, κατά, εντός - μέσα, σχετικά με, επί, υπέρ, επί	24
अभि	abhi	—	επι-, μετά - προς, από - εδώ, προς - εκεί, κατά, εις - μέσα, σχετικά με, επί, υπέρ, παρά	36
अभिगम्	abhigam	—	απερχομαι, πλησιάζω	36
अभिनिवेष	abhiniveṣa	m	τάση, επιμονή, επίμονη άσκηση πίεσης· ειδικά: προσκόλληση στο σώμα, σαν να ήταν κάτι ιδιόκτητο	5
अभिषेक	sic	—	abhiṣeka m. : περιχύνωση ενός βασιλιά κατά την τελετή του στέψιμου, στέψη	12
अभ्यन्तर	abhyantara	3	εσωτερικός, ο πλησιέστερος· m. ο πλησιέστερος συγγενής, ντόπιος	51
अमुत्र	amutra	—	εκεί, προς εκεί	52
अरण्य	araṇya	n	άγρια περιοχή, δάσος	51
अरि	ari	m	εχθρός (σύμφωνα με τον Thieme, Der Fremdling im Ṛgveda: αρχικά = αλλοδαπός)	15
अर्जुन	arjuna	—	Arjuna, ένας από τους πέντε γιους του . Ήρωας στο (βλ. Basham, Θαύμα σσ. 409 - 414)	42
अर्थ	artha	—	για χάρη ..., ώστε να	19
अर्ध	ardha	3	μισός, αρσ./ουδ. μέρος	15
अर्ह	arha	—	"Θα έπρεπε")	22
अर्हन्त्	arhant	—	ένας άξιος. Στο Βουδισμό και τον Ινδουϊσμό: κάποιος που έχει επιτύχει την οριστική λύτρωση	22
अलंकार	alaṃkāra	m	στολή, μέσο στολισμού (στη ποίηση)	24
अलम्	alam	—	αρκετά, επαρκής, ικανός (κάποιον, κάτι) · με Δοτική: αρκετός για, επαρκής για, ικανός προς · με Οργανική: αρκετός με, πα	24
अल्प	alpa	3	μικρός, ελάχιστος	43
अव	ava	—	κάτω, προς τα κάτω, μακριά, απο-	40
अवज्ञान	avajñāna	n	περιφρόνηση	29
अवतार	avatāra	m	(κατεβαίνων, κάθοδος) ενσάρκωση θεού, ιδίως του Viṣṇus 10 ενσαρκώσεις (βλ. Basham, Wonder σελ. 304 - 309)	40
अवनि	avani	—	γη	49
अविद्या	avidyā	f	άγνοια, μη-γνωσία	5
अशोक	aśoka	3	ελεύθερος από λύπη· Δέντρο του Ashoka = Saraca asoca (Roxb.) Wilde· Όνομα του αυτοκράτορα Aśoka ( ) (περ. 304 – 232 π.	38
अश्	aś	9P	τρώω, καταναλώνω	30
असित	asita	—	σκούρος, μαύρος	20
असुर	asura	—	δαίμονας	13
अस्मिता	asmitā	f	«Εγώ-είμαι-θεότητα», δηλ. η (λανθασμένη) πεποίθηση: Εγώ είμαι αυτός που βλέπει κ.λπ	3
अहिंसा	ahiṃsā	f	η πράξη του «να μην βλάπτει κανέναν με τίποτα», η μη-βία, η αहिंसा (αβία)	16
अह्	ah	—	λέω, μιλάω	36
⟪अञ्ज्⟫	—	7P	λιπαίνω, αλείφω	31
⟪अञ्ज् + vi → अञ्ज् + वि⟫	—	7Ā	αλείφω ξεχωριστά = βαφή, διακρίνω	31

आ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
आख्यान	ākhyāna	n	αφήγηση	24
आजीव	ājīva	m	μερίδα, διαβίωση	16
आटोप	āṭopa	m	ματαιότητα, περηφάνια	42
आत्मन्	ātman	m	εαυτό, προσωπείο, έσω ον. Φιλοσοφικά και σε διδασκαλίες λυτρώσεως: το Απόλυτο στο άτομο, του οποίου ωστόσο το άτομο ενίο	38
आदर	ādara	—	επίμετρο, προσοχή, σεβασμός	49
आदर्श	ādarśa	m	καθρέφτης	52
आदाय	Αποκρ.	—	με Αιτ.: σε συνοδεία, μαζί με	33
आदि	ādi	m	αρχή	18
आदित्य	āditya	—	ήλιος · πληθ.: Āditya : μια συγκεκριμένη κατηγορία θεών	50
आदृत	ādṛta	3	εκτιμώμενος	36
आनन्द	ānanda	m	ευτυχία, χαρά	43
आन्वीक्षिकी	ānvīkṣikī	f	Φιλοσοφία (η επιστήμη που καταλήγει στα συμπεράσματά της μέσω λογικά ορθών αιτιολογήσεων)	3
आपण	āpaṇa	m	αγορά	43
आपान	āpāna	—	συμπόσιο	51
आम्	ām	—	ναι	43
आयुर्वेद	āyurveda	—	το παραδοσιακό ιατρικό σύστημα της Ινδίας	49
आयुस्	āyus	—	διάρκεια ζωής (η πλήρης διάρκεια ζωής, που μπορεί κανείς να ζήσει, εφόσον δεν συμβεί κάτι ενδιάμεσο)	49
आर्य	ārya	3	αριακός, ευγενικός· m. Άριος (αυτοπροσδιορισμός των αρχικών Ινδών που μιλούσαν σανσκρίτα, κυριολεκτικά: φιλόξενος (Thiem	15
आश्रम	āśrama	m	ησυχαστήριο, ερημητήριο, άσραμ, στάδιο ζωής (δηλαδή ως , , και ενδεχομένως ως · βλ. Basham, Wonder σελ. 159κ.εξ.)	20
आसन	āsana	—	η καθιστική θέση, έδρα· επίσης: θέσεις καθίσματος του γιόγκι	17
आस्	ās	—	κάθομαι	17

इ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
इत्थम्	ittham	—	με αυτόν τον τρόπο, έτσι	43
इन्द्र	indra	m	ηγέτης, πρώτος, άριστος μεταξύ · βασιλιάς των θεών Indra	15
इव	iva	—	ως, όπως (σε συγκρίσεις: = "ένας άνδρας σαν τίγρη", "άνδρας ισοδύναμος με τίγρη"	15
इष्	iṣ	—	: στέλνω	42
इह	iha	—	εδώ, εδώ στη γη, ως εδώ· τώρα. Πριν από ουσιαστικά στην τοπική () ισοδύναμο με	50

ई

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ईक्ष्	īkṣ	—	βλέπω	20
ईक्ष्	īkṣ	1Ā	βλέπω, (ε)παναστένω, εξετάζω	36
ईश्वर	īśvara	m	κύριος, ηγεμόνας, θεός (μονοθεϊστικά)	2

उ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
उत	uta	—	και, επίσης, ή	49
उत्तम	uttama	3	ανώτατος, άριστος	43
उत्साद	utsāda	—	Καταστροφή	51
उदक	udaka	n	νερό	18
उदक	udaka	—	Νερό	38
उद्	ud	—	επί, πάνω, έξω, από, εξ-	20
उद्	ud	—	επάνω, πάνω, προς τα πάνω, έξω, από, εξ-	29
उपमा	upamā	f	σύγκριση	33
उपहार	upahāra	—	προσφορά, θυσία, δώρο	51
उपाध्याय	upādhyāya	m	Δάσκαλος	36
उपेक्षा	upekṣā	f	Αμελητικότητα, ισορροπία	3

ऊ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ऊहापोह	ūhāpoha	m	Συζήτηση υπέρ και κατά	24

ऋ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ऋतु	ṛtu	m	περιοδική διαδικασία, εποχή, χρονικό διάστημα, εμμηνόρροια, περίοδος κατά την οποία η γυναίκα είναι γόνιμη και έχει δικα	51
ऋध्	ṛdh	—	ευδοκώ	20
ऋषि	ṛṣi	m	βεδικός σοφός, συγγραφέας βεδικών ύμνων	10

ए

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
एकत्र	ekatra	—	σε μία θέση	51
एव	eva	—	τονίζει το προηγούμενο λέξη	13
एव	eva	—	τονίζει το προηγούμενο, αντιστοιχεί συχνά στη γερμανική έμφαση, μια είδους emoticon <!>, π.χ. "μόνο η αλήθεια νικά", "	15

ओ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
ओष्ठ	oṣṭha	m	χείλος, губа	20

औ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
औपकारिक	aupakārika	3	- : χρήσιμη	24

क

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
कदली	kadalī	f	μπανανιά (Musa sp.)	52
कन्या	kanyā	f	νεαρό κορίτσι, κόρη, παρθένος	41
कपि	kapi	m	πίθηκος	8
कम्	kam	10Ā	αγαπώ	28
कर	kara	—	πράττων, ποιών, προκαλών	20
करुणा	karuṇā	f	Συμπόνια, έλεος	3
कर्गल	kargala	n	χαρτί	43
कर्मन्	karman	n	προς 8U: πράξη, έργο, δημιουργία· ιερό έργο, τελετουργική πράξη; Κάρμα: το προηγούμενο έργο που αργότερα φέρνει τους καρ	38
कर्मविपाक	karmavipāka	m	δακτύλιος των πράξεων = οι καλές και κακές συνέπειες των πράξεων σε προηγούμενες υπάρξεις (προς -)	38
कलत्र	kalatra	—	Σύζυγος, θηλυκό	51
कला	kalā	f	τέχνη	49
कल्प	kalpa	m	κανόνας, έθιμο, τελετή ; Περίοδος κόσμου (προς )	50
कल्पना	kalpanā	f	ο σχηματισμός στη σκέψη, η ανάληψη κάτι που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, φαντασία	40
कल्याण	kalyāṇa	3	όμορφος	50
कवि	kavi	—	ποιητής	2
काम	kāma	m	επιθυμία, πόθος, επιθυμητό δώρο, ηδονή των αισθήσεων, αγάπη· ο θεός του έρωτα Kāma	5
कामम्	kāmam	—	κατά βούληση, ελεύθερα	22
काल	kāla	m	χρόνος, (σωστός) χρόνος · μοίρα, θάνατος · θεός του θανάτου Kāla	15
कालन	kālana	n	δάσος	51
कियत्	kiyat	3	πόσο μεγάλος	43
किल्बिष	kilbiṣa	n	ενοχή, προσβολή, αμάρτημα	25
कु	ku	—	ως πρώτο συνθετικό σύνθετων: κακός	50
कुप्य	kupya	n	προϊόν δάσους, μέταλλο (όχι πολύτιμο μέταλλο)	24
कुमार	kumāra	—	πρίγκιπας	42
कुमार	kumāra	—	παιδί, νεαρός πρίγκιπας· προσωνύμιο του / Murugan = முருகன் = മുരുകന്‍ / Subrahmanya = ಸುಬ್ರಹ್್ಮಣ್ಯ	48
कुमारी	kumārī	f	το κορίτσι, η παρθένος	8
कुमारी	kumārī	—	κορίτσι, κόρη	48
कुल	kula	n	κοπάδι, όχλος, γένος, καταγωγή, οικογένεια	15
कुलूहल	kulūhala	—	περιέργεια, ενδιαφέρον	49
कृ	kṛ	—	υποκλίνομαι, λατρεύω, χαιρετώ	24
कृ करोति	kṛ	—	κάνω, επιτελώ	8
कृतम्	kṛtam	—	= "Έχει τελειώσει ο θυμός = αποχωρήστε από τον θυμό!"	24
कृत्स्न	kṛtsna	3	ολόκληρος, πλήρης	49
केवलम्	kevalam	—	μόνο, μόνον, πλήρως	41
कोविद	kovida	3	έμπειρος σε ( )	52
कौमर	kaumara	—	παιδική ηλικία	48
कौशिक	kauśika	—	κουκουβάγια	51
क्रम्	kram	1U	, 4P : προχωρώ, πηγαίνω	35
क्रा	PPP	—		35
क्रिया	kriyā	f	πράξη, ιερή πράξη, τελετουργική πράξη, τελετή (προς 8)	20
क्री	krī	9U	αγοράζω	30
क्रूर	krūra	3	άγριος, σκληρός	51
क्रोध	krodha	m	οργή	5
क्लेश	kleśa	m	Θλίψη, ταλαιπωρία	5
क्षत्रिय	kṣatriya	m	κσατρίγια (αριστοκρατική και στρατιωτική τάξη)	2
क्षत्रिया	kṣatriyā	f	γυνή Κσατρίγια	3
क्षत्रियी	kṣatriyī	f	σύζυγος Κσατρίγια	3
क्षमा	kṣamā	f	υπομονή, μακροθυμία, επιείκεια	16
क्षिप्	kṣip	6P	πετάω, ρίχνω	49
क्षेम	kṣema	n	ηρεμία, ειρήνη, ευημερία, ασφαλής κατοχή	16
कॢप्	kḷp	1Ā	εἶναι τακτικώς, ταιριάζει (τοπική πτώση)· διαμορφώνεται, σχηματίζεται· αποφασίζει να, συνηθίζει να (δοτική πτώση)	40

ख

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
खन्	khan	1U	σκάβω	51
खिल	khila	m	ερημική γη, άγονη περιοχή	52
ख्या	khyā	2P	βλέπω, γίνομαι ορατός ; λέω, εξηγώ, ανακοινώνω	24
ख्या	khyā	2P	απορρίπτω, περιφρονώ	44

ग

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
गज	gaja	m	ελέφαντας	8
गम्	gam	—	συναντώ, φτάνω σε, αποκτώ	20
गर्भ	garbha	—	«εσωτερικό», π.χ	19
गर्भगृह	garbhagṛha	—	Volwahsen, A.: Indien : Bauten der Hindus, Buddhisten und Jainas. -- München, 1968)	19
गर्ह्	garh	—	επιτιμώ, ψέγω	51
गुप्त	gupta	3	φυλάσσεται, προστατεύεται	29
गुरु	guru	3	βαρύς, σημαντικός, άξιος λατρείας	2
गुर्वी	gurvī	f	θηλ. του guru	3
गृह	gṛha	n	σπίτι	10
गृहस्थ	gṛhastha	3	εντός σπιτιού· m. οικογενειάρχης (κάποιος που βρίσκεται στο 2ο )	29
गै	gai	1P	τραγουδώ, αναγιγνώσκω με ύμνο, ανακοινώσω σε στίχους	35
गोदान	godāna	—	προσφορά αγελάδων / μιας αγέλας· δεύτερη τελετή κοπής μαλλιών (ένα )	25
ग्रस्	gras	1Ā	καταναλώνει, τρώει	29
ग्रह	graha	—	πιάσιμο, πιάνοντας, κροκόδειλος, πλανήτης	46
ग्रहण	grahaṇa	n	σύλληψη	24
ग्रह्	grah	9U	(gṛh-ṇā-ti) : αρπάζω, πιάνω, πιάσιμο	46
ग्राम	grāma	m	χωριό	10
ग्लै	glai	—	αισθάνω απροθυμία, εξαφανίζομαι	36

घ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
घात	ghāta	—	θανάτωση	17
घृत	ghṛta	n	λιωμένο βούτυρο, γκί ( / گھی / ঘী)	33
घ्रा	ghrā	—	: μυρίζω κάτι	36

च

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
चक्र	cakra	n	τροχός	52
चक्ष्	cakṣ	2Ā	βλέπω	50
चतुर्थ	caturtha	3	τέταρτος	15
चर	cara	—	το κινητό = ζώα (σε αντίθεση με τα φυτά)	22
चरित्र	caritra	n	έθιμο, συνήθεια, συνηθισμένο δίκαιο · συμπεριφορά	48
चर्	car	—	ασκώ μια υπόσχεση, ιδίως σεξουαλική αποχή)	22
चल्	cal	1P	κινούμαι	42
चाण्डाल	cāṇḍāla	—	κατώτατο στάδιο των Dalit	49
चि	ci	5U	στολίζω, συγκεντρώνω	36
चित्त	citta	n	συνείδηση, σκέψη, πνεύμα	16
चिन्तापर	cintāpara	3	βυθισμένος στις σκέψεις	42
चिन्त्	cint	—	σκέφτομαι, μελετώ	51
चुर्	cur	—	κλέβω	28
चेत्	cet	—	αν· εφόσον, ότι (δεν εμφανίζεται ποτέ στην αρχή μιας πρότασης)	30
चेष्ट्	ceṣṭ	—	κινούμαι	20
चौल	caula	n	τελετή () του κλαδέματος των μαλλιών (στην ηλικία των 3 ετών)	24
च्यु	cyu	1Ā	κινούμαι, μετακινούμαι, πέφτω	52

छ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
छन्न	channa	n	κάλυμμα, κρυψώνα	49
⟪छिद्⟫	—	7U	κόβω	31

ज

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
जटा	jaṭā	—	κοκκίδα μαλλιών (κόμμωση ασκητή)	51
जन्मन्	janman	n	γέννηση	43
जव	java	3	γρήγορα, βιαστικά	43
जाति	jāti	f	γέννηση, φύση, κάστα (προς ως κάτα δείτε Basham, Wonder, σ. 148 επ.)	15
जाया	jāyā	f	σύζυγος (γυναίκα)	48
जि जयति	ji	—	νικώ, κατακτώ	8
जीव	jīva	—	ζωή, ατομική ψυχή	30
जीव्	jīv	—	ζω	16
जीव्	jīv	1P	ζω	30
ज्ञा	jñā	9U	γνωρίζω, αναγνωρίζω, ξέρω, καταλαβαίνω	30
ज्ञा	jñā	9U	αναγνωρίζω, καταλαβαίνω	31
ज्ञा	jñā	—	εκφράζω άποψη, υπόσχομαι· Ā: απαντώ, επιβεβαιώνω, ισχυρίζομαι, αναγνωρίζω	42
ज्ञा	jñā	—	διατάσσω, επιβάλλω	43
ज्ञाति	jñāti	m	(αιματικός) συγγενής (Οι συγγενείς είναι αυτοί που γνωρίζουμε!)	30
ज्ञान	jñāna	n	γνώση	18
ज्ञान	jñāna	n	γνώση, επιστήμη, κατανόηση (ειδικά των «υψηλότερων» αληθειών στη θρησκεία και τη φιλοσοφία)	30

त

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
तत्त्व	tattva	n	αληθινή ουσία, αλήθεια, πραγματικότητα ( + = αυτή-ότητα)	24
तनु	tanu	—	λεπτός	20
तनूकृ	tanūkṛ	—	μειώνω, εξασθενώ	20
तन् तनोति	tan	—	τεντώνω	8
तन्त्र	tantra	n	χορδή · υφαντική μηχανή, ουρά υφάσματος, ύφασμα · βάση, κανόνας, κανονισμός · διδασκαλία, εκπαιδευτικό έργο · ταντρά · μ	48
तरय	taraya	3	τριπλός, αποτελούμενος από τρία μέρη	51
तर्हि	tarhi	—	τότε, έπειτα· γι' αυτό, άρα	43
तात	tāta	—	μπαμπάς	42
तावत्	tāvat	—	όσο	42
तीक्ष्ण	tīkṣṇa	3	"άγριος", οξύς, αιχμηρός, αυστηρός, έντονος, δριμύς	29
तीर्थ	tīrtha	—	πέρασμα, ιερό λουτρό, τόπος προσκυνήματος	40
तीर्थङ्कर	tīrthaṅkara	m	διαβατικός (περνώντας τη θλίψη) = οι 24 δάσκαλοι των Τζιν	40
तु	tu	—	αλλά (εμφανίζεται μετά το πρώτο λέξη του αντίθετου προτάσεως ή μέρους της)	8
तुद्	tud	6U	χτυπάω	40
तुल्	tul	—	ζυγίζω	43
तुल्य	tulya	3	ίσος, συγκρίσιμος ()	51
तुष्	tuṣ	4P	ικανοποιούμαι, είμαι ευχαριστημένος με (, , , )	46
तृण	tṛṇa	n	Φύλλο χόρτου	24
तॄ	tṝ	1P	διαπερνώ, υπερβαίνω, γλιτώνω από κάποιον (Ακτ. = διαπερνώ κάποιον)	40
त्याग	tyāga	—	παράλειψη, αναίρεση, αποφυγή	25
त्रयी	trayī	f	Τριάδα· ιδίως οι τρεις Βέδες (Ργκβέντα, Σάμaveda, Γιατζουρβέντα)	5
त्रि	tri	3	τρία	52
त्रिपिष्टप	tripiṣṭapa	—	ο ουρανός του Ίντρα	52
त्रिवर्ग	trivarga	m	τριάδα (π.χ. , , · ή: , , · ή: , , )	52
त्रै	trai	1Ā	προστατεύω, σώζω	52
त्वर्	tvar	—	τρέχω	49

द

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
दण्ड	daṇḍa	m	ξύλο, ράβδος, τιμωρία	18
दण्डनीति	daṇḍanīti	f	Πολιτική (ένα τατπούρουσα από daṇḍa m. = «ξύλο, δύναμη, κυριαρχία, ποινή» και nīti f. = «ορθή καθοδήγηση»)	5
दरैद्र	daraidra	—	χέρι	20
दह् दहति दग्ध	dah	—	(κάτι) καίω	12
दा	dā	3U	δίνω	33
दान	dāna	—	Δώση, δώρο, φιλανθρωπία	33
दायक	dāyaka	—	δίνοντας, χαρίζοντας	20
दार	dāra	—	σύζυγος	25
दास	dāsa	m	σκλάβος, υπήκοος, υπηρέτης	15
दासी	dāsī	f	σκλάβα, υπήκοος, υπηρέτρια	15
दिन	dina	—	ημέρα	37
दिन	dina	n	ημέρα	43
दिवानिशम्	divāniśam	—	ημέρα και νύχτα	48
दिव्य	divya	3	ουράνιος, θεϊκός	52
दिश्	diś	—	δείχνω, υποδεικνύω, διατάζω	17
दिष्टि	diṣṭi	—	οδηγία, ευνοϊκή σύμπτωση	17
दिष्ट्या	diṣṭyā	—	(κυρ.: μέσω μιας ευνοϊκής σύμπτωσης) Ω ευνοϊκή σύμπτωσι (έκφραση χαράς και μακαριότητας)	17
दिह्	dih	2U	λιπαίνω, αλείφω	51
दीर्घ	dīrgha	3	μακρύς	49
दुःख	duḥkha	n	δυστυχία, πάθος	8
दुहितृ	duhitṛ	f	κόρη	42
दुह्	duh	—	γαλάκτω	17
दूत	dūta	m	αγγελιοφόρος, πρεσβευτής	42
देव	deva	m	ουράνιος, θεός· ηγεμόνας, βασιλιάς	2
देवता	devatā	f	θεότητα (αφηρημένη και συγκεκριμένη)	3
देवी	devī	f	θεά, ιδίως Durgā f. = , σύζυγος του Śiva =	3
देवृ	devṛ	m	αδελφός του συζύγου (γαμπρός της γυναίκας)	42
देश	deśa	—	τόπος, μέρος, χώρα, περιοχή	50
द्रव्य	dravya	n	αντικείμενο, περιουσία, υλική κατοχή, χρήματα	25
द्रु	dru	1P	τρέχω, σπεύδω	46
द्रुह्	druh	—	βλάπτω	49
द्विज	dvija	m	«Δις γεννημένος» (οι αρχοί των τριών ανωτέρων τάξεων: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya)	2
द्विजाति	dvijāti	3	Διγενής	5
द्विधा	dvidhā	—	διπλά, σε δύο μέρη	42
द्वेष	dveṣa	m	Μίσος	5
द्वेष	dveṣa	—	μίσος	13

ध

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
धर्म	dharma	—	αυτό που είναι σταθερό και κρατάει σταθερά = Δάρμα	25
धा	dhā	3U	: τοποθετώ, ορίζω, διανέμω	33
धातुम्	Απαρ.	—		33
धान्य	dhānya	n	αλεσμένο σιτηρό	25
धापयति	Αιτιτ.	—		33
धास्यति	Μελλ.	—		33
धीयते	Παθ.	—		33
धीर	dhīra	3	σταθερός, ανθεκτικός, συνεχής, επιμονή	52
धृ	dhṛ	1U	κρατώ, συγκρατώ	25
धेनु	dhenu	f	(γελατό) αγελάδα	3
ध्यै	dhyai	1P	φαντάζομαι, σκέφτομαι	49
ध्रुव	dhruva	3	σταθερός, αναλλοίωτος	50

न

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
नगर	nagara	n	πόλη	10
ननान्दृ	nanāndṛ	f	αδελφή του άνδρα	42
नन्दिन्	nandin	3	χαρακτηρισμένος από (ειδική) χαρά, ευτυχισμένος· m. όνομα του οχήματος () του (ένας ταύρος)	44
नन्द्	nand	1P	χαίρω, ευχαριστώ (για) ())	44
नप्तृ	naptṛ	m	εγγονός	42
नमस्	namas	n	Υπόκλιση, λατρεία, χαιρετισμός (η κλίση αργότερα). Φόρμουλα χαιρετισμού	24
नम्	nam	—	κάμπτω	20
नम्	nam	1P	κάμπτω, bow, incline, bow down	46
नवग्रह	navagraha	—	οι εννέα πλανήτες (όχι οι πλανήτες!) (βλ. Basham, Wonder σ. 493)	46
नश्	naś	4P	χάνομαι, καταστρέφομαι, εξαφανίζομαι	35
नाग	nāga	m	ο γυμνός, το ελέφαντας, το φίδι (ο ελέφαντας και το φίδι δεν έχουν τρίχωμα, όπως επίσης ο "γυμνός πίθηκος" άνθρωπος)	8
नाभि	nābhi	—	Ομφαλός	20
नामन्	nāman	n	όνομα	38
नि	ni	—	προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω	20
नि	ni	—	προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω	24
नि	ni	—	προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω	46
निखिल	nikhila	3	πλήρως, ολόκληρο	52
नित्य	nitya	—	συνεχώς, αδιάλειπτα, αιώνιο	25
नित्यम्	nityam	—	πάντοτε, αδιάλειπτα, πάντα	25
निरोध	nirodha	m	σταμάτημα, παύση	16
निर्वाण	nirvāṇa	n	σβέση, Νιρβάνα	38
निश्चित	niścita	3	αποφασισμένος, καθορισμένος	43
निषेक	niṣeka	m	ψεκασμός, γονιμοποίηση, υγρό, σπέρμα, τελετή σύλληψης	50
निस्	nis	—	έξω, μακριά, προς τα έξω, προεξέχων, από, μακριά, χωρίς - από	52
नी	nī	—	απομακρύνει, διδάσκει, εκπαιδεύει	25
नृप	nṛpa	m	"προστάτης των ανδρών" = βασιλιάς	20
नृशंस्य	nṛśaṃsya	n	κακία, δυστυχία	16
नोचेत्	nocet	—	αν όχι, διαφορετικά	43
न्याय	nyāya	—	κανόνας, αρχή, μέθοδος, κρίση (νομ.), λογική (από ni + i +a)	25
न्याय	nyāya	m	κανόνας,regel,σωστή μέθοδος και τρόπος·μέθοδος,λογική (από + )	29

प

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
पञ्जर	pañjara	n	κλουβί	49
पण्डित	paṇḍita	—	έξυπνος, ειδικευμένος (σε)	19
पण्डित	paṇḍita	3	σοφός, φρόνιμος, πνευματικά καλλιεργημένος	50
पण्य	paṇya	3	εμπορεύσιμος· n.: εμπόρευμα, εμπόριο	43
पत् पतति	pat	—	πέφτω, πετώ	8
पत्रिका	patrikā	f	επιστολή, γράμμα	8
पद	pada	—	βήμα, θέση, τόπος	13
पर	para	3	(Κλίση όπως στο ) μακρινός, ξένος, ανώτερος από (), έσχατος, ύψιστος· άλλος, ξένος, εχθρικός· αρσ.: αλλοδαπός	52
परंपरा	paraṃparā	f	ασυνέχαστη σειρά	52
परम	parama	3	έσχατος, ύψιστος ; : καλύτερος από, ανώτερος από	49
परम्	param	—	σε υψηλό βαθμό, πάνω σε, αργότερα, αλλά, ωστόσο	52
परलौकिक	paralaukika	—	που αφορά το πέραν, υπερκόσμιος	20
परि	pari	—	γύρω, περί (τόπος, χρόνος), παντού	29
परिचय	paricaya	m	γνωριμία	49
परिचित	paricita	3	εξοικειωμένος, γνωστός	51
परिनिर्वाण	parinirvāṇa	n	τέλεια σβέση, τέλια λύτρωση (στο τέλος της ζωής ενός Βούδα ή Αραχάν)	38
परिव्राजक	parivrājaka	m	περιπλανώμενος,μοναχός ταξιδιώτης,προσκυνητής	29
पशु	paśu	m	εγχώριο εκτρεφόμενο ζώο, κτήνη (συλλογικό)	3
पश् पश्यति	paś	—	βλέπω, αντιλαμβάνομαι (χρησιμοποιείται ως ρίζα του ενεστώτα αντί της ρίζας dṛś 0 "βλέπω, αντιλαμβάνομαι")	8
पश्चात्ताप	paścāttāpa	m	μετάνοια	43
पा	pā	—	πίνω (παραδοσιακά κατατάσσεται στην 1η τάξη)	13
पात्र	pātra	—	Σεβαστός, Δάσκαλος, Άξιος	40
पाद	pāda	m	πόδι, ένα τέταρτο, στίχος	13
पाप	pāpa	n	κακό έργο, κακία (αντίθετο του puṇya)	10
पालयति	pālayati	—	επίσης ισοδύναμο με	29
पितामह	pitāmaha	m	παππούς από τον πατέρα	42
पितामही	pitāmahī	f	γιαγιά από τον πατέρα	42
पितृ	pitṛ	—	Πατήρ	42
पितृव्य	pitṛvya	m	πατέρας του πατέρα (θείος από τον πατέρα)	42
पिशित	piśita	—	(ετοιμασμένο) κρέας	51
पीड्	pīḍ	10P	πιέζω, βασανίζω· καταπιέζω, πολιορκώ, ενοχλώ	52
पुण्य	puṇya	n	καλό έργο, αρετή	10
पुत्र	putra	m	γιος	42
पुनर्	punar	—	εκ νέου, πάλι, πίσω, αλλά	24
पुनर्	punar	—	ξανά,πάντα ξανά,πίσω,επανάληψη·αντίθετα,αλλά (μπροστά σε φωνήεντα εκτός r-: )	29
पुनर्	punar	—	ξανά, επανειλημμένα, πίσω, ακόμα μία, ενάντια, αλλά	30
पुनर्भव	punarbhava	—	επαναγέννηση	30
पुरतस्	puratas	—	μπροστά, από πριν, ενώπιον	43
पुरा	purā	—	κάποτε, παλαιότερα	42
पुरुष	puruṣa	m	άνθρωπος, άνδρας, δούλος	15
पुष्कल	puṣkala	3	λαμπρός, εντυπωσιακός, άφθονος	15
पुस्तक	pustaka	m	χειρόγραφον, βιβλίον	40
पू	pū	9U	καθαρίζω	30
पूजा	pūjā	f	τιμή, επίσημη υποδοχή, θρησκευτική λατρεία (Pūjā)	15
पूज्	pūj	10P	τιμώ, λατρεύω	29
पृथिवी	pṛthivī	f	Γη	36
पृथु	pṛthu	—	ευρύς, πλατύς, μέγας	20
पृष्ठ	pṛṣṭha	n	πλάτη, πίσω μέρος	36
पृष्ठम्	pṛṣṭham	—	πίσω, οπίσω	36
पॄ	pṝ	3P	γεμίζω, πληρώνω	33
प्रकृति	prakṛti	—	(από + ) θεμελιώδης μορφή, φυσική κατάσταση, φύση; πρωτοϋλη, αρχικό στοιχείο	42
प्रच्छ् पृच्छति	prach	—	ρωτώ (κάποιον: Αιτιατική· για κάτι: Αιτιατική)	10
प्रजा	prajā	f	αναπαραγωγή, γέννηση, απογονία	29
प्रजापति	prajāpati	m	κύριος των όντων, θεός δημιουργός	36
प्रज्ञा	prajñā	—	σοφία, γνώση	25
प्रणिधान	praṇidhāna	n	εφαρμογή, προσπάθεια, προσοχή προς, εξυπηρέτηση, σκέψη, όρκος	20
प्रति	prati	—	πίσω, αντί, κατά - προς	44
प्रति	prati	—	προς - πάνω, μετά, σε σχέση με, απέναντι	52
प्रतिमा	pratimā	f	απεικόνιση, αναπαράσταση	24
प्रतिमा	pratimā	f	απεικόνιση	33
प्रदान	pradāna	—	δωρεά, προσφορά · δώρο, προσφορά	25
प्रधान	pradhāna	3	κύριος, καλύτερος· ουδ.: το σημαντικότερο	52
प्रभृति	prabhṛti	f	αρχή	18
प्रव्रज्या	pravrajyā	—	η έξοδος από την οικία προς την απoικιακή κατάσταση · τελετή, με την οποία γίνεται κανείς βουδιστικός novicio (Παλί: )	44
प्रसङ्ग	prasaṅga	m	προσκόλληση, κλίση · ευκαιρία	48
प्रसूति	prasūti	f	γέννηση, απογονία	48
प्राणान्तिक	prāṇāntika	3	θανατηφόρος, φέρων τον θάνατο, ισόβια	51
प्रिय	priya	—	αγαπητός, φιλικάς, φιλικός	30
प्री	prī	—	διασκεδάζω, ευχαριστώ; αγαπώ, είμαι ευνοϊκός προς κάποιον	36

ब

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
बन्दी	bandī	—	Αιχμάλωτη, λεία	51
बन्ध्	bandh	9P	δένω, συνδέω	31
बलि	bali	m	φόρος, δωρεά, τέλη	51
बाण	bāṇa	m	βέλος, στόχος	42
बाधना	bādhanā	f	στενοχώρια, ταλαιπωρία, οδύνη	20
बाह्य	bāhya	3	εκτός, εξωτερικός, ξένος	51
बुद्धि	buddhi	f	γνώση, όργανο γνώσης	12
बुध् बुध्यते बोधति बुद्ध	budh	—	ξυπνάω, ξυπνώ για τη γνώση, αναγνωρίζω; PPP buddha 3 ξυπνημένος, επομένως Buddha = «ο Ξυπνημένος» (όχι: ο Εγχειρημένος)	12
बोधि	budh	—	bodhi m./f. : η ξύπνηση (μέσω της οποίας ένας Buddha ή Jina φτάνει στη λυτρική όραση)	12
ब्रह्मचर्य	brahmacarya	—	σεξουαλική αποχή, καelibatικός τρόπος ζωής	22
ब्रह्मन्	brahman	n	το Απόλυτο, ο Βέντα (κατά Thieme αρχικά: η διατυπωμένη αλήθεια, εξ ου "διατυπωτής αληθειών")	38
ब्राह्मण	brāhmaṇa	m	βραχμάνος (ιερωμένος τάξη)	2
ब्राह्मणी	brāhmaṇī	f	Βραχμανική γυναίκα	3
ब्रू	brū	—	μιλάω, λέγω (κάτι σε κάποιον: διπλή ονομαστική)	17

भ

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
भक्ति	bhakti	—	αγάπη και σεβασμός προς έναν προσωπικό Θεό. δείτε Basham, Wonder σελ. 332 επ.)	21
भद्र	bhadra	3	καλός, ευτυχισμένος· κλητική: αγαπητέ μου!	43
भय	bhaya	—	φόβος, τρόμος· κίνδυνος (το υποκειμενικό και το αντικειμενικό πλευρό)	33
भर्तृ	bhartṛ	—	Συντηρητής, Τροφείος, Σύζυγος	42
भार	bhāra	—	φορτίο	28
भार	bhāra	m	φορτίο	33
भार्या	bhāryā	f	«η οποία πρέπει να διατηρείται» = σύζυγος	20
भार्या	bhāryā	—	Σύζυγος ( = Απαρέμφατο μέλλοντος προς : η να φερόμενη, η να συντηρούμενη, δικαιούχος τροφείου)	42
भावना	bhāvanā	f	διαλογική ανάπτυξη (προς αιτιατική)	20
भिक्षा	bhikṣā	f	ελεημοσύνη που ζητιανεύεται, τροφή από τη φιλανθρωπία	51
भिक्ष्	bhikṣ	—	ζητιανεύω	21
भी	bhī	—	φοβούνται (Αφρ., Γεν.)	33
भुजंग	bhujaṃga	—	φίδι	51
भुजङ्ग	bhujaṅga	—	φίδι	41
भू	bhū	—	(γίνονται γύρω από κάποιον = περικυκλώνουν =) κυριαρχούν, νικούν · αμελούν, περιφρονούν	29
भू	bhū	1P	προκύπτω, υπάρχω	31
भू	bhū	—	περικυκλώνω, κυριαρχώ, νικώ	46
भू	bhū	—	αναγνωρίζω, αισθάνομαι, αντιλαμβάνομαι, μαθαίνω	52
भृ	bhṛ	3U	φέρω, μεταφέρω· συντηρώ, τρέφω	33
भृत्य	bhṛtya	—	υπάλληλος, δούλος	28
भोस्	bhos	—	φωνή επικλήσεως, π.χ.: ω, ας, oh, ει, γεια, χι! συχνά δεν μεταφράζεται. Αυτή η σωματίδα έχει ειδικό Σαντχί: πριν από όλο	46
भ्रंश	bhraṃśa	m	η απώλεια	46
भ्रम्	bhram	1P	: περιπλανώμαι, περιέρχομαι	46
भ्रातृ	bhrātṛ	m	αδελφός	42
⟪भञ्ज्⟫	—	7P	(κάτι) σπάω	31
⟪भिद्⟫	—	7U	σχίζω	31
⟪भुज्⟫	—	7U	απολαμβάνω (π.χ. φαγητό; "να απολαμβάνει τη γη" = να κυριαρχεί στη γη)	31

म

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
मणि	maṇi	m	πολύτιμος λίθος	51
मत्स्य	matsya	m	ψάρι	29
मद	mada	—	έκσταση, ηδονική έκσταση = αισθητική απόλαυση	25
मद	mada	m	επίσης «υγρό ορμής» ελέφαντα (στο Musht))	51
मद्	mad	—	χαίρω, απολαμβάνω κάτι (Εργ., Γεν., Τοπ.)	25
मधु	madhu	n	μέλι, γλυκό ποτό, μεθύρι (κρασί από μέλι)	51
मध्य	madhya	—	μεσαίος· n. μέση	20
मनु	manu	m	άνθρωπος, άνδρας; όνομα του πατέρα της ανθρωπότητας (προς 4Ā)	38
मनुष्य	manuṣya	m	άνθρωπος	38
मन्	man	—	περιφρονώ, απαξιώ	50
मन्त्रिन्	mantrin	3	συμβουλευτικός· αρσ.: σύμβουλος, μέλος δημοτικού συμβουλίου, υπουργός	50
मरण	maraṇa	n	θάνατος, θάνατος	15
मल	mala	—	βρώμα, κηλίδα	52
मही	mahī	f	γη, έδαφος	20
मही	mahī	—	η Μεγάλη)	32
मा	mā	3Ā	μετρώ	33
मांस	māṃsa	n	κρέας	51
मातामह	mātāmaha	m	παππούς από τη μητέρα	42
मातामही	mātāmahī	f	γιαγιά από την πλευρά της μητέρας	42
मातुल	mātula	m	αδελφός της μητέρας (μητρικός θείος)	42
मातुलानी	mātulānī	f	σύζυγος του αδελφού της μητέρας (σύζυγος του μητρικού θείου)	42
मातृ	mātṛ	—	μητέρα	42
मात्रा	mātrā	f	μέτρο, όριο	18
मात्स्य	mātsya	3	που ανήκει στο ψάρι (σε ψάρια)	29
मान	māna	—	εκτίμηση, υπόληψη, δόξα, τιμή, περηφάνια, αλαζονεία, αίσθηση μειονεξίας ; (εκτιμάμε τον εαυτό μας σε σχέση με άλλους)	25
मार	māra	—	το προσωποποιημένο κακό, η προσωποποιημένη πλάνη/μανιπουλαρισμός, διάβολος	52
मार्ग	mārga	m	μονοπάτι (τα μονοπάτια ήταν συχνά τα άγρια μονοπάτια)	12
मार्यादा	māryādā	f	όριο	51
मिह्	mih	1P	ουρώ, αμμοχώ, εκσπερματίζω	38
मुख	mukha	—	στόμα, πρόσωπο, μπροστινό μέρος, αρχή	37
मुच् मुञ्चति मुक्त	muc	—	απελευθερώνω, αφήνω ελεύθερο, απαλλάσσω· από τον κύκλο των μετενσαρκώσεων (saṃsāra m.) απαλλάσσω = λυτρώνω	12
मुदिता	muditā	f	χαρά, ιδίως συμπάθεια (αντίθετο του φθόνου)	3
मुनि	muni	—	σοφός, (σιωπηλός) ασκητής	37
मुहूर्त	muhūrta	—	στιγμή, χρονική στιγμή, κατάλληλη στιγμή	49
मूर्ख	mūrkha	3	αβέβαιος, βλάκας, ηλίθιος αρσ. μωρός	37
मूल	mūla	—	ρίζα	25
मूल्य	mūlya	n	αξία, τιμή	43
मृ	mṛ	—	πεθαίνω (σύμφωνα με τους Ινδικούς γραμματικούς: 6 Ā)	15
मृग	mṛga	m	άγριο ζώο	12
मृगया	mṛgayā	f	κυνήγι	51
मृति	mṛti	f	θάνατος, θάνατος	15
मृत्यु	mṛtyu	m	θάνατος · προσωποποιημένος: θεός του θανάτου	15
मृदु	mṛdu	3	ήπιος, ευγενικός, μαλακός· αργός, αδύναμος	29
मेघ	megha	m	σύννεφο ("Σάιχερ")	38
मेधा	medhā	f	σοφία, νοῦς, διάνοια	40
मैत्री	maitrī	f	Φιλία, φιλανθρωπία, ευνοϊκή διάθεση	5
मोक्ष	muc	—	mokṣa m. : αποδέσμευση, απελευθέρωση, λύτρωση	12

य

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
यज्ञ	yajña	m	θυσία	10
यत्	yat	1Ā	επιθυμώ, στοχεύω σε (, , )	44
यत्न	yatna	—	προσπάθεια, κόπος	44
यथा	yathā	—	πώς, ως	29
यदि	yadi	—	αν	25
यदि	yadi	—	αν	30
यदि	yadi	—	αν	46
यद्यपि	yadyapi	—	αν και, έστω και, παρότι	30
यद्येवम्	yadyevam	—	αν ισχύει αυτό, υπό αυτές τις συνθήκες	30
यम्	yam	1P	: κρατώ, φέρω ; προσφέρω, παραχωρώ ; συγκρατώ, καταστέλλω, χαλιναγωγώ, νικάω	44
या	yā	2P	πηγαίνω, ταξιδεύω	44
यातृ	yātṛ	m	σύζυγος της αδελφής του συζύγου	42
यान	yāna	—	πορεία, δρόμος, όχημα	44
याम	yāma	m	νυχτερινή βάρδια (κάθε τρεις ώρες)	52
यावत्	yāvat	—	για πόσο, κατά τη διάρκεια	42
युज्	yuj	7U	ζευγνύω, προσαρμόζω, τεντώνω, στερεώνω· Ā επίσης: τεντώνομαι (= κοπιάζω), συνδέομαι με, συγκεντρώνομαι σε (Δακτυλική πτώ	31
योग	yoga	m	σύνδεση, ένωση, απόκτηση· γιόγκα	16
योषित्	yoṣit	f	νεαρή γυναίκα, κορίτσι	51
यौवन	yauvana	—	νεότητα	48

र

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
रक्त	rakta	—	χρωματισμένος, ερυθρός	20
रक्ष् रक्षति	rakṣ	—	φυλάσσω, προστατεύω	8
रभ्	rabh	1Ā	πιάνω, καταλαμβάνω	44
रम्	ram	1Ā	στέκομαι ακίνητος, ηρεμώ, παραμένω· ευχαριστιέμαι, απολαμβάνω	29
रहस्	rahas	—	μυστήριο, μοναξιά	50
राग	rāga	m	(κόκκινο) χρώμα, πάθος, αγάπη	5
राग	rāga	m	επίσης: χρώμα, κόκκινο χρώμα	51
राजन्	rājan	m	βασιλιάς (για τη βασιλεία στην Ινδία, βλ. Basham, Θαύματα σσ. 82-94). Ως συνθετικό τέλος (ειδικά ) συνήθως: -:sig[] m. (	38
राज्ञी	rājñī	f	βασίλισσα, σύζυγος βασιλιά	38
राज्य	rājya	3	βασιλικός· n. βασίλειο, βασιλεία, κυριαρχία	38
रिष्	riṣ	1P	υποφέρουν, αποτυγχάνουν, καταστρέφονται	50
रुत	ruta	—	κραυγή	51
रुद्	rud	—	κλαίω, ουρλιάζω	17
रुद्र	rudra	m	(ο ουρλιαχτής =) ο θεός της καταιγίδας Ρούντρα	17
रुधिर	rudhira	n	αίμα	51
रुह्	ruh	1P	αναρριώμαι, ανεβαίνω	46
रे	re	—	Ω! Εσύ εκεί!	43
⟪रुध्⟫	—	7U	σταματώ, φέρνω σε ακινησία, κρατώ πίσω = περικλείω, καλύπτω	31

ल

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
लक्षण	lakṣaṇa	n	χαρακτηριστικό, σημάδι, ιδίωμα	20
लघु	laghu	3	ελαφρύς (όχι βαρύς, όχι δύσκολος), γρήγορος, σύντομος (στην έκφραση)	48
लभ् लभते	labh	—	πιάνω, αποκτώ, αρπάζω	8
लम्ब्	lamb	1Ā	κρέμομαι από (), εξαρτώ από ()	46
लिख् लिखति	likh	—	χαράζω, γράφω (αρχικά με το στυλό σε φύλλο φοίνικος, στη συνέχεια γενικά)	8
लिप्	lip	6U	επάλειψη, λίπανση	25
लिप्ति	lipti	f	επάλειψη, γραφή, κείμενο	25
लीला	līlā	f	σχόλιο, παιχνίδι	42
लुप्	lup	6U	: σπάν, καταστρέφω	50
लोभ	lobha	m	Πλεονεξία, φιλαργυρία	5
लौल्य	laulya	—	επιθυμία, λιμνότητα	52

व

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
वञ्चक	vañcaka	m	απάτης	43
वणिज्	vaṇij	m	έμπορος	43
वत्स	vatsa	m	μόσχος, νεογνό, παιδί · κλ.: αγαπητέ μου	43
वत्स्यति	Μέλλοντας:	—	br Παθητικό: PPP: Απαρέμφατο	27
वद्	vad	—	επίσημα χαιρετώ, απευθύνομαι σε	36
वद्	vad	1P	λέω πίσω = απαντώ	44
वद् वदति	vad	—	λέω, μιλώ	10
वन	vana	n	δάσος	51
वपुस्	vapus	—	Ομορφιά, μορφή σώματος (για κλίση δείτε αργότερα)	20
वर	vara	3	καλύτερος	43
वर	vara	m	επιθυμία	49
वर	vara	3	άριστος	52
वर्ग	varga	m	τμήμα, ενότητα, ομάδα	52
वर्ण	varṇa	m	χρώμα, κοινωνική τάξη (στάση)	2
वर्ण	varṇa	m	χρώμα, είδος, κοινωνική τάξη	5
वर्ष	varṣa	n	βροχή, εποχή των βρόχων, έτος	25
वश्	vaś	2P	, Απαρέμφατο 2.sg.: : θέλω, διατάσσω, επιθυμώ για	52
वसन्त	vasanta	m	(«λαμπρός» =) Άνοιξη (Μάρτιος έως Μάιος)	27
वसिष्यते	Μέλλ.:	—	br PPP: Απαρέμφατο	27
वसु	vasu	n	πλούτος, θησαυρός, περιουσία, ιδιοκτησία	27
वस्	vas	—	να παραμένω, να κατοικώ (με τοπική του προσώπου, όπου κάποιος κατοικεί)	27
वस्तु	vastu	—	έδρα, τόπος; πραγματικό αντικείμενο, ρεαλιστικό πράγμα, πραγματικότητα, θέμα	27
वस्तुतस्	vastutas	—	στην πραγματικότητα, όντως	27
वस्त्र	vastra	n	μέσο για να ντυθεί κανείς = ρούχο, ένδυμα, ύφασμα	27
वह्	vah	1U	οδηγώ, ταξιδεύω, πνέει (άνεμος)	25
वा	vā	—	ή (επακόλουθο)	15
वा	vā	2P	φυσώ, πνέω	38
वा	vā	—	είτε ... είτε	45
वा	vā	2P	φυσώ, πνέω	52
वाच्य	vācya	3	επίσης: επικριτέος	48
वात	vāta	—	άνεμος	38
वात	vāta	m	άνεμος	52
वानप्रस्थ	vānaprastha	—	ερημίτης (κάποιος που βρίσκεται στον 3. )	29
वार्त्ता	vārttā	f	αποκτήσεις, οικονομία (εμπόριο)	5
विक्ल्प	viklpa	m	εναλλακτική, αμφιβολία	40
विचित्र	vicitra	—	πολύχρωμος, ποικίλος, όμορφος, θαυμάσιος, παράξενος	20
विजिज्ञासु	vijijñāsu	3	αυτός που επιθυμεί να κατανοήσει πλήρως	52
विज्ञान	vijñāna	n	γνώση, επίγνωση	25
विद्	vid	2P	γνωρίζω, ξέρω	28
विद्या	vidyā	f	γνώση, επιστήμη	5
विधि	vidhi	m	διάταξη, νόμος, προδιαγραφή· δημιουργία, μοίρα	20
विधि	vidhi	—	επίσης: μοίρα (προς )	50
विनय	vinaya	m	αφαίρεση, εκπαίδευση, πειθαρχία, βουδ.: μοναστική πειθαρχία, κανονικό δίκαιο	25
विना	vinā	—	χωρίς, εκτός (με Ακτ., Ουσ., Αποσ.)	25
विपणि	vipaṇi	f	μαγαζί	43
विप्र	vipra	m	"ο τρεμόν" = ποιητής, τραγουδιστής, ιερέας, βραχμάνος	20
विभ्रम	vibhrama	m	η κίνηση προς τα εμπρός και πίσω	46
विलम्ब	vilamba	n	καθυστέρηση	43
विवाह	vivāha	m	απομάκρυνση, γάμος γυναίκας (Εργαλ., saha) (για τον γάμο, βλ. Basham, Θαύματα σσ. 166-171)	25
विशेष	viśeṣa	m	ιδιαιτερότητα, ειδικότητα, differentia specifica	23
विशेष	viśeṣa	m	διαφορά, ιδιαιτερότητα	48
विष	viṣa	—	δηλητήριο	41
विष	viṣa	—	δηλητήριο	51
विषम	viṣama	3	ανίσος, άνισος, κακός	46
विषय	viṣaya	m	περιοχή, πεδίο, αντικείμενο, αισθητικό αντικείμενο	20
विष्टि	viṣṭi	f	εργασία, υποχρεωτική εργασία	25
विहंग	vihaṃga	m	πουλί ("που πηγαίνει στον ⟨LUF-τραυμα - ")	49
वृक्ष	vṛkṣa	—	δέντρο	37
वृज्	vṛj	7P	στρέφω, γυρίζω · απωθεί, αποκλείει	52
वृत्	vṛt	—	στρέφω, γυρίζω, βρίσκομαι (κάπου), κατοικώ	16
वृत्	vṛt	—	αντιστρέφω, επιστρέφω	20
वृत्	vṛt	—	συμβαίνω, γίνεται, προκύπτω	24
वृत्त	vṛtta	—	συμπεριφορά	24
वृत्ति	vṛtti	—	συμπεριφορά, δράση, τρόπος ζωής	24
वृद्धि	vṛddhi	f	ανάπτυξη, αύξηση, βαθμός διέκτασης (από: vṛdh-ti)	25
वृध्	vṛdh	1Ā	αναπτύσσομαι, γίνομαι μεγαλύτερος	25
वृष्	vṛṣ	—	βρέχω (κυρίως με ένα -- έναν θεό ή ένα σύννεφο)	50
वेष	veṣa	m	ρούχο, εμφάνιση, εξωτερικό	49
वै	vai	—	σωματίδιο, τονίζει το προηγούμενο λέξη: πράγματι, όντως, αλλά	50
वैश्य	vaiśya	m	Vaiśya (στάση παραγωγής και εμπορίου)	2
वैश्या	vaiśyā	f	γυνή Βαισά	3
व्यवहार	vyavahāra	m	δραστηριότητα, συμπεριφορά, σχέση, επικοινωνία, υπόθεση, εμπόριο, (δικαστική) διαδικασία	52
व्याकरण	vyākaraṇa	n	γραμματική (προς )	48
व्याघ्र	vyāghra	—	τίγρης (Panthera tigris tigris) (κυριολεκτικά: γυμνώνων)	15
व्याधि	vyādhi	—	ασθένεια	18
व्रज्	vraj	1P	περπατώ, πηγαίνω, απομακρύνομαι	36
व्रत	vrata	—	μια μητέρα υποσχέται να δώσει την κόρη της ως ιερόδουλη () αν η κόρη της θεραπευτεί. Σημαντικοί σήμερα: νηστεία· αποχή α	22

श

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
शंस्	śaṃs	1P	επαινώ, διατάσσω	42
शकुनि	śakuni	—	πουλί	51
शक्ति	śakti	—	θεία δύναμη, προσωποποιημένη ως γυναικείο συνοδευτικό ιδίως του	22
शबर	śabara	—	Εponυμο μη-αρικού φύλου	51
शब्द	śabda	m	ήχος, φωνή, σήμα: λέξη	18
शयन	śayana	n	κρεβάτι, λέσχη	44
शर	śara	m	βέλος, κοίλη	42
शरण	śaraṇa	3	προστατευτικός, σκεπαστικός· n. προστασία, καταφυγή, η αναζήτηση καταφυγίου	41
शर्करा	śarkarā	f	ζάχαρη (η γερμανική λέξη "Zucker" προέρχεται από το ιταλικό zucchero, από εκεί μέσω του αραβικού sukkar - سكر και του πε	43
शस्त्र	śastra	—	εργαλείο κοπής, όπλο τομής, ξιφός, όπλο	16
शाक्यमुनि	śākyamuni	—	ασκητής από τη γενιά των (κσατρία από το ) = Βούδας Γκαουτάμα	37
शासना	śāsanā	—	βασιλικό διάταγμα, διδασκαλία, θρησκεία	41
शास्	śās	—	διατάσσω, διδάσκω, τιμωρώ	25
शास्	śās	—	επιτιμώ, ελέγχω, διατάσσω, διδάσκω	41
शास्त्र	śāstra	—	διδασκαλία, εκπαιδευτικό έργο	41
शास्त्रिन्	śāstrin	m	σοφός, λόγιος	41
शिक्षा	śikṣā	f	επιστήμη, διδασκαλία· φωνητική	25
शिवा	śivā	f	(θηλυκό) τσακάλι (χρυσό τσακάλι = Canis aureus)	51
शिशु	śiśu	m	παιδί, νεαρό ζώο	49
शिष्	śiṣ	7P	εγκαταλείπω, αφήνω	51
शिष्य	śiṣya	3	προς διδασκαλίαν = μαθητής	41
शी	śī	—	βρίσκομαι σε ύπτια θέση. Αυτή η ρίζα έχει σε όλες τις μορφές της ενεστωτικής βάσης υψηλό βαθμό: 1.πρ.Ενδ.Α ⟪शेये (śe + e	44
शीघ्र	śīghra	3	γρήγορα, ταχέως	43
शील	śīla	n	έθιμο, συνήθεια, φύση, χαρακτήρας, καλή συνήθεια = ηθική	52
शुक	śuka	m	παπαγάλος	8
शुचि	śuci	3	λαμπρός, γυαλιστερός, λεπτός· αρ.: καθαρότητα	29
शुचि	śuci	3	λαμπρός, καθαρός, διαυγής	38
शुच्	śuc	1P	(φλέγεται, λάμπει) · θρηνεί, πένθος	38
शुच् शोचति	śuc	—	θρηνώ, λυπάμαι	8
शूद्र	śūdra	m	Śūdra (στάση παροχής υπηρεσιών)	2
शूद्रा	śūdrā	f	γυνή Σούδρα	3
शूद्री	śūdrī	f	σύζυγος Σούδρα	3
शून्य	śūnya	3	κενός, έρημος	51
शूर	śūra	3	γενναίος, ηρωικός· m.: ήρωας	18
शोक	śoka	—	θρήνος, λύπη	38
शोभन	śobhana	3	λαμπρός, εντυπωσιακός, υπέροχος, όμορφος, καλός	18
शौच	śauca	n	καθαρισμός, καθαρότητα	16
श्रम्	śram	4P	: κουράζομαι, εξαντλώμαι	46
श्रि	śri	1U	στηρίζομαι, ακουμπώ, βρίσκω στήριξη, προσφεύγω σε κάποιον (, )	46
श्रुति	śruti	—	η ακρόαση, η αιώνια παράδοση (ορολογία για τα Βέδα και τα Μπράχμανα)	3
श्रेष्ठिन्	śreṣṭhin	m	πλούσιος έμπορος	43
श्रोणि	śroṇi	—	ισχίο	20
श्वन्	śvan	—	σκύλος	51
श्वसुर	śvasura	f	πεθερός (στην αρχαιότητα: μόνο της γυναίκας)	42
श्वस्	śvas	—	αύριο	48
श्वस्रू	śvasrū	f	πεθερά (η κλίση ακολουθεί αργότερα)	42

स

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
संख्या	saṃkhyā	f	μέτρηση, απαρίθμηση ; n.: ένα από τα έξι φιλοσοφικά συστήματα (σύντομα: Basham, Wonder σ. 326f.)	24
संपुट	saṃpuṭa	m	κουτί (εδώ: πακέτο, δέμα)	43
संयक्	saṃyak	—	σωστά, αληθινά, με τον κατάλληλο τρόπο · απολύτως, πλήρως	50
सकाश	sakāśa	m	παρουσία, παρούσα κατάσταση	42
सङ्ग	saṅga	—	η προσκόλληση σε, επαφή με ()	46
सङ्घ	saṅgha	n	(προς - : συν-χτύπημα): ομάδα, όμιλος, κοινότητα (π.χ. βουδιστική)	41
सज्ज्	sajj	1P	κρεμάω, κολλάω	48
सञ्ज्	sañj	1P	: προσκολλάω, κολλώ σε ()	46
सत्य	satya	n	αλήθεια	10
सत्वर	satvara	3	γρήγορα, βιαστικά	43
सद्	sad	—	κάθομαι, καθίζω	20
सद्	sad	—	: καθίζω	46
सनातन	sanātana	—	αιώνιος, άφθαρτος, σταθερός	30
सम	sama	3	ίσος, ίδιος, όμοιος (με τη δοτική)	18
सम	sama	3	ίσος, ίδιος, παρόμοιος	46
समता	samatā	—	ισορροπία	46
समम्	samam	—	με τον ίδιο τρόπο, ταυτόχρονα (), ομοιόμορφα	46
समय	samaya	—	συμφωνία, σύμβαση, προθεσμία, ραντεβού, χρόνος	43
समाधि	samādhi	m	εσωτερική συγκέντρωση, ανώτατη προσοχή, μεσυχιακή «βύθιση»	20
समाधि	samādhi	—	εσωτερική συγκέντρωση, μέγιστη προσοχή	33
समान	samāna	—	ίσο με	23
समान	samāna	3	ομότιμος, ίδιος, παρόμοιος· m.: συνομήλικος	51
सर्व	sarva	3	κάθε, όλοι	50
सह	saha	—	μαζί με, από κοινού με (και στο „πολεμώ με“ κ.λπ.) (Πρόθεση με Οργανική)	10
सहित	sahita	3	ενωμένος, εξοπλισμένος με	18
सह्	sah	—	υπερνικάω, υποφέρω, υποφέρω με υπομονή = συγχωρώ	12
साधन	sādhana	m	που οδηγεί στον στόχο, αποτελεσματικός	16
साधु	sādhu	3	ορθός, καλός	2
साध्वी	sādhvī	f	θηλ. του sādhu	3
सामर्थ्य	sāmarthya	n	αυτό που ανταποκρίνεται στον σκοπό του	25
सामान्य	sāmānya	n	ισότητα, συμφωνία	23
सायक	sāyaka	—	Βέλος	51
सार	sāra	m	πυρήνας, ουσία, ουσιαστικότητα	52
सारथि	sārathi	m	αμαξοπόλος, οδηγός άρματος	8
सिंह	siṃha	—	λέων (Panthera leo persica)	15
सिच् सिञ्चति सिक्त	sic	—	περιχύνω	12
सीमन्	sīman	f	σύνορο	38
सुख	sukha	n	ευτυχία, ευημερία	8
सुत	suta	m	γιος	38
सुप्ति	supti	—	ύπνος, ιδίως βαθύς ύπνος	40
सुष्टु	suṣṭu	3	υμνημένος, εξαιρετικός, καλός	18
सूक्ष्म	sūkṣma	3	λεπτός, αμετάβλητος, λεπτομερής	48
सूर्य	sūrya	—	Ήλιος, θεός του ήλιου Sūrya	38
सूर्य	sūrya	m	Ήλιος	52
सेवा	sevā	f	υπηρεσία, προσέλευση	52
सेव्	sev	1Ā	υπηρετώ κάποιον (), φροντίζω, τιμώ, αγαπώ	52
स्तन	stana	m	στήθος	20
स्तु	stu	—	επαινώ, εγκωμιάζω	15
स्तुति	stuti	—	έπαινος, ύμνος	15
स्तेन	stena	m	κλέφτης	25
स्तेय	steya	n	κλοπή	25
स्तोत्र	stotra	—	(μέσο για τον έπαινο =) ύμνος, ύμνος	15
स्त्री	strī	—	Γυναίκα	20
स्त्री	strī	f	γυναίκα, σύζυγος · θηλυκό	48
स्थविर	sthavira	3	γέρος, ηλικιωμένος	48
स्था	sthā	—	αποφεύγω, απέχω από, κρατώ μακριά, παραμένω, στέκομαι	42
स्थाविर	sthāvira	n	(υψηλή) ηλικία	48
स्पृश्	spṛś	6P	αγγίζω	36
स्मृति	smṛti	—	η επαναφορά, η ανάμνηση, η μεδιτατική επαναφορά = εγρήγορση, παράδοση (αντίθετος όρος προς το śruti). Περιλαμβάνει	3
स्व	sva	3	ιδίος, είμαι (ο δικός μου, ο δικός σου κ.λπ.) Κλίνεται όπως . Στην Αβ./Λοκ.εν.αρ.ουδ. και στην Ονομ.πληθ.αρ. μπορεί επίσ	51
स्वक	svaka	3	ιδιός (εμός, δικός σου ...) : αρσ.: μέλος	36
स्वप्	svap	2P	κοιμάμαι, ξαπλώνω για να κοιμηθώ	40
स्वप्न	svapna	—	ύπνος, όνειρο	40
स्वभाव	svabhāva	m	ον, φύση, χαρακτήρας	25
स्वयम्	svayam	—	αυτός, από μόνος του	49
स्वसृ	svasṛ	f	αδελφή	42
स्वस्ति	svasti	f	ευτυχία, σωτηρία (ουσιαστικοποιημένο από = "είναι καλά")	24
स्वागत	svāgata	n	Καλωσόρισμα (από su-ā-gata)	24
स्वाध्याय	svādhyāya	m	«αυτοσπουδές», αναγνώριση (ειδικά του Βέδα), μελέτη των Βεδών	20

ह

Sanskrit	IAST	Genus	Bedeutung	Lektion
हन्	han	—	χτυπώ, σκοτώνω, φονεύω	17
हन्	han	2P	χτυπάω πίσω	44
हर	hara	3	αφαιρώντας· m.: ο καταστροφέας = προσωνύμιο του Śiva	27
हरि	hari	3	ξανθός, κίτρινος, πράσινος· m. προσωνύμιο του Viṣṇu (δεν ανήκει στη ρίζα 1)	27
हरिष्यति	Μέλλ.:	—	br Παθ.: PPP: Απαρέμφατο	27
हरिहर	harihara	m	ο Viṣṇu και ο Śiva ενωμένοι ως μία μόνο θεότητα	27
हर्ष	harṣa	m	(όρθωση τριχών σώματος), χαρά	25
हस्त	hasta	m	χέρι	18
हस्तिन्	hastin	m	ελέφαντας (Elephas maximus)	38
हा	hā	3P	εγκαταλείπω	33
हित	PPP	—	(!!)	33
हिरण्य	hiraṇya	—	χρυσός· ουσ.: χρυσός, χρήματα, πλούτος	25
हीन	PPP	—	εγκαταλελειμμένος, ελλειπής, ανεπαρκής	33
हीनयान	hīnayāna	n	το ελλιπές όχημα (του Βουδισμού): περιφρονητικός χαρακτηρισμός από τους εκπροσώπους του «μεγάλου οχήματος», του ; η ελλι	33
हु	hu	3P	χύνω στη φωτιά (ως προσφορά, ιδίως λιωμένο βούτυρο)	33
हृ	hṛ	1U	κρατώ, φέρω; παίρνω μακριά, αρπάζω, κλέβω	27
हृदय	hṛdaya	—	καρδιά	42
हृष्	hṛṣ	4P	γίνομαι άκαμπτος: σηκώνομαι (τρίχες), χαίρω για (Επικ., Ουσ., Τοπ.)	36
हेतु	hetu	m	κίνητρο, πρόκληση, αιτία, λόγος ; , , με γενική ή ως δεύτερο συνθετικό σύνθετου = "για ... χάρη, λόγω"	24
ह्रस्व	hrasva	3	βραχύς	49
ह्वे	hve	—	καλώ, προσκαλώ	46