Skip to content

第42课 ​

42.1. 以 -ṛ 结尾的词干 ​

42.1.1. 强词干中含长音级的部落 ​

所有以 -ṛ 结尾的中性名词,除了 1.3 节中列出的亲属称谓。这里还包括以下亲属称谓:

  • नप्तृ m. “孙子”
  • भर्तृ m. “丈夫(字面意为‘供养者’)”

此处的名词大部分为以कृत्后缀-तृ构成的施事名词。

教育:

  • 强词干:-ār
  • 元音前:-r
    • 辅音前:-ṛ
    • 注意不规则形式(以红色标记)!

注意不规则形式(以红色标记)!

阳性:

दातृ m. “施予者”

एकवचनम्बहुवचनम्
प्रथमादातादातारस्
द्वितीयादातारम्दातॄन्
तृतीयादात्रादातृभिस्
चतुर्थीदात्रेदातृभ्यस्
पञ्चमीदातुस्दातृभ्यस्
षष्ठीदातुस्दातॄणाम्
सप्तमीदातरिदातृषु

关于不规则形式的解释,参见 Thumb-Hauschild I,2 第76-81页

阴性:

स्वसृ f. 的变格方式与 दातृ 相同,唯第四格(द्वितीया)复数例外:स्वसॄस्。

42.1.2. 名词构成:कृत्-后缀 -तृ ​

使用极其常见的कृत्后缀-तृ,可以为几乎任何词根或使动词干构成施事名词(指代कर्तृ的称谓)。

教育:

  • 高阶词根 + -tṛ

或者

  • 高阶词根 / 使役词干 + i + tṛ

示例:

कर्तृ m. “施动者”

जेतृ m. “胜利者”

धातृ m. “创造者”

रक्षितृ m. “保护者”

बोधयितृ m. “闹钟”

lekt4201.jpg

图:अयं बोधयिता
(图片来源:详情)

罕见出现的以 -तृ 结尾的中性名词具有部分独立的变格形式(参见 Kielhorn,语法§ 148)。

以-तृ结尾的词干的阴性形式为**-त्री(如देवी**)。

例如,कर्त्री f. “行为者”

42.1.3. 强干中带有高扬音的部落 ​

以下是相关的亲属称谓:

  • पितृ m. “父亲”
  • मातृ f. “母亲”
  • दुहितृ f. “女儿”
  • भ्रातृ m. “兄弟”
  • देवृ m. “丈夫的弟弟(妻子的妹夫)”
  • यातृ f. “丈夫弟弟的妻子”
  • ननान्दृ f. “丈夫的姐姐(妻子的嫂子)”

教育:

  • 强词干: -ar
  • 弱词干
    • 元音前: -r
    • 辅音前: -ṛ

示例:

पितृ m. “父亲”

मातृ f. “母亲”

पुंस् (एकवचनम्)पुंस् (बहुवचनम्)स्त्री (एकवचनम्)स्त्री (बहुवचनम्)
प्रथमापितापितरस्मातामातरस्
द्वितीयापितरम्पितॄन्मातरम्मातॄस्
其余部分同 दातृ←←←←

42.1.4. 复合词中词尾为 -ṛ 的词干 ​

作为复合词的前成分,以-ṛ结尾的名词自然处于其弱词干中,即

  • 在辅音前:-ṛ
  • 在元音前:-r

42.2. 词汇表 ​

प्रकृति f.:(源自 कृ + प्र)基本形式,自然状态,本性;原初物质,原始元素

अर्जुन 阳性名词,专有名词:阿尔诸那,पण्डु 的五个儿子之一。⟪महाभारत》中的英雄(参见 Basham,奇迹第 409 - 414 页)

स्था + अव 1Ā अवतिष्ठते :远离,避开,保持距离,停留,站立

PPP अवस्थित 3:站立,存在

पुरा 副词:曾经,从前

अनेक 3:许多(而非少数)

कुमार m.: 王子

दूत m.: 使者,信使

इष् (1,4,9) Kaus. इषयति :发送

सकाश m.: 在场,存在

शर m.: 箭杆,箭

बाण m.: 箭,目标

ज्ञा + प्रति 9U प्रतिजानाति :认可,承诺;Ā:回答,确认,断言,认识

चल् 1P चलति : 动起来

将来时 चलिष्यति
完成时 动词 चचाल, चेलुर्
被动语态 चल्यते
使役式 चलयति । चालयति
过去被动分词 चलित
绝对语 -चल्य
不定式 चलितुम्

अधिपति 阳性名词 = राजन्

आटोप m.: 虚荣,骄傲

चिन्तापर 3:沉思

अन्तरे 副词:在此期间

लीला f.: 玩笑,游戏

यावत् 副词:多久,在……期间

तावत् 副词:如此之久

द्विधा । द्वेधा 副词:双重地,分两部分

शंस् 1P शंसति : 赞美,命令

将来时 शंसिष्यति
完成时 I शशंस
被动语态 शस्यते
使役 शंसयति
过去被动分词 (PPP) शस्त
绝对语态 शसित्वा । शस्त्वा
不定式 शंसितुम्

हृदय 名词:心

42.2.1. 一些亲属称谓 ​

lekt4202.jpg

图:माता,पिता,पुत्रकः
(图片来源:详情)

भर्तृ 阳性名词(源自भृ“承载、维持”):维持者、供养者、丈夫

भार्या f.,जाया f.,पत्नी f.:妻子(भार्या = भृ 的动形词:应被承载者,应被维持者,有受养权者)

पितृ m.: 父亲

पितृ 阳性复数:已故的男性祖先,即

  1. 父亲,祖父,曾祖父
  2. 人类的先祖

两项仪式得以举行,即所谓 श्राद्ध(阴性名词)。每日向父系与母系的各三位男性祖先供奉清水,并在特定场合供奉米饭丸或面粉丸(पिण्ड(阳性名词,“丸子”))。如此,祖先得以获得食物。举行此仪式是男子应当生育儿子的原因之一。通过此 पिण्ड 馈赠而相连的人被称为 सपिण्ड(他们共享 पिण्ड)。सपिण्ड 涵盖六代:向后三代(直至曾祖父)和向前三代(直至曾孙)。

तात m.: 罪

मातृ f.: 母亲

पुत्र m.: 儿子

दुहितृ f. सुता f.: 女儿

नप्तृ m.: 孙子

भ्रातृ m.: 兄弟

स्वसृ f., भगिनी f.: 姐妹

देवृ m.: 丈夫的兄弟(妻子的哥哥/弟弟)

यातृ m.: 丈夫的兄弟的妻子

ननान्दृ f.: 丈夫的姐妹

श्वसुर f.: 岳父(古时:仅指妻子的父亲)

श्वस्रू f.: 岳母(变位稍后介绍)

मातुल m.: 舅父(母亲的兄弟)

मातुलानी f.: 舅舅的妻子(舅母)

पितृव्य m.: 伯父(父亲的兄弟)

पितामह m.: 父亲的祖父

पितामही f.: 父方祖母

मातामह m.: 外祖父

मातामही f.: 外祖母

42.3. 练习 ​

翻译:

प्रकृत्यैव यः कर्माणि क्रियमाणानि पश्यति स आत्मानमकर्तरं पश्यति ॥१॥

कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति ॥२॥

lekt4203.jpg

图:कृष्णस्तस्य लोकस्य पिता माता पितामहो धातास्ति
(图片来源:详情)

आचार्याः पितरः पुत्राश्च पितामहाः श्वशुरा नप्तरो युद्धायावस्थिताः । एतान्न हन्तुमिच्छामीत्यर्जुनो भगवद्गीतायामुवाच ॥३॥

lekt4204.jpg

图:अर्जुनो रथे सीदति । कृष्णो ऽस्य रथवाहो ऽस्ति ।
(图片来源:详情)

कवयो लब्धपुत्रतायाः पितॄन्मातॄश्च तुष्टुवुः ॥४॥

भर्त्रा भार्या भर्तव्या । तस्माद्भार्येत्युच्यते ॥५॥

सत्पुत्रः पितृभ्यः पिण्डान्ददाति । पितृभिः पिण्डदानमश्यत एवं च सुखजीवो जीवितुं शक्यते ॥६॥

भ्रात्रा स्वसा न विवोड्धव्या । भातरि स्वसारं कामयमाने देवाः क्रुध्यन्ति ॥७॥

क्थं भर्तुर्भ्रातोच्यते । देवेति भर्तुर्भ्राता वक्तव्यः ॥८॥

नप्तॄणां लाभं पितैच्छत् ॥९॥

42.4. 翻译练习 ​

सीताविवाहः

पुरा :sig[⟪मिथिलायां] जनको नाम राजा बभूव । तस्य सुता सीता नाम । सा रूपे शीले चानुपमा बभूव । तां परिणेतुमिछ्हन्तो ऽनेके राजकुमाराः जनकाय दूतान्प्रेषयामासुः ॥

जनकस्तु तां वीर्यसम्पन्नाय क्षत्रियकुमाराय दातुमैच्छत् । अतः स तां वीर्येण क्रेतव्यामकल्पयत् । तथा हि -- तस्य सकाशे गुरुतरं किमपि धनुरासीत् । य इदं धनुरुद्धृत्यास्मिन्शरं सन्धत्ते स मम सुतां परिणेष्यतीति जनकः प्रतिजज्ञे ॥

तां तस्य प्रतिज्ञां श्रुत्वा शतशो राजकुमाराः समाजग्मुः । परं नैको ऽपि तेषां तद्धनुश्चलयितुमपि शशाक । लङ्काधिपती रावणो ऽपि साटोपं समेत्य सलज्जं प्रतिनिवृत्त इति ज्ञायते ॥

सर्वान्राजकुमारान्प्रतिवृत्तान्विलोक्य को मे दुहितुर्भर्ता भविष्यतीति चिन्तापरो बभूव जनकः । अत्रान्तरे ऽयोध्याधिपतेर्दशरथस्य पुत्रः श्रीरामः सलक्ष्मणो विश्वामित्रेण तत्रानीयत । श्रीरामो महर्षेर्विश्वामित्रस्य वचनेन लीलयैव तद्धनुरुद्धृत्य यावत्तस्मिन्बाणमारोपयति तावत्तद्धनुर्द्वेधा भग्नं बभूव ॥

lekt4208.jpg

图:धनुर्द्वेधा भग्नं बभूव
(图片来源:详情)

साधु साध्विति श्रीरामस्य वीर्यं प्रशशंसुर्जनाः ॥

जनकस्य राज्ञो हृदयं प्रहृष्टं बभूव । ततः स दशरथादीनानाय्य महता विभवेन सीतारामयोर्विवाहोत्सवं निरवर्तयन् ॥

(संस्कृतप्रथमादर्शे)

对红色突出显示的术语的解释:

सीता f. 专有名词:国王जनक之女,来自विदेह。她是从地里出来的,当国王曾经犁地时,因此她的名字:सीता f. “犁沟”

lekt4205.jpg

图:रामः,सीता,हनुमान्,लक्ष्मनः
(图片来源:详情)

मिथिला 阴性 专有名词:विदेह的首都

lekt4206.jpg

图:मिथिला,विदेहः,अयोध्या,कोसलः
(图片来源:详情)

जनक 阳性名词:专有名词,विदेह的国王

गुरुतर 3:与गुरु 3的比较级:更重,非常重

धनुस् Nom.Akk.sg.n. 对应于 धनुस् n. “弓”

शतशस् 副词:数百地

लङ्का f. 专有名词:与今天的斯里兰卡(ශ්‍රී ලංකාව / இலங்கை)相同

रावण m. 专有名词;लङ्का的统治者,राक्षस的统治者。

lekt4207.jpg

图:रावणः
(图片来源:详情)

अयोध्या f. 专有名词:कोसल的首都(见上图!)

दशरथ m. 专有名词:कोसल的国王

राम m. 专有名词:दशरथ之子

लक्ष्मन m. 专有名词:दशरथ之子

विश्वामित्र 阳性专有名词:ऋषि,他拔出了राम和लक्ष्मन以斩杀恶魔;因此,他从那里获得了两件法宝。

सीतारामयोस् 属格、位格双数,对应 सीताराम

Tüpfli 全球村图书馆的一部分