Lezione 50

50.1. Formazione dei nomi: comparazione regolare

La comparazione regolare avviene nel sanscrito con i suffissi तद्धित

• -तर (fem.: तरा) nel "comparativo"
• तम (fem.: तमा) nel "superlativo"

Questi suffissi vengono aggiunti al tema maschile degli aggettivi. Nei nomi con ablaut tematico vengono aggiunti al tema debole, che ha la forma come prima della desinenza -su del locativo (पञ्चमी) plurale.

Fig.: लोकस्योत्तमो गिरिः
सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Monte Everest
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

Significato:

Il "comparativo" significa, se non viene espresso un oggetto di confronto: "abbastanza, molto, troppo":

ad es. सुचितर 3 "abbastanza puro", "molto puro", "troppo puro"

Se viene espresso un oggetto di confronto, questo si trova nell'ablativo (पञ्चमी). Comparativo + ablativo corrisponde alla comparazione con "di" in tedesco.

ad es. देवदत्ताद्रामो धीमत्तरः = lett.: "da Devadatta visto Rāma è più saggio" = "Rāma è più saggio di Devadatta"

Il "superlativo" significa, se non viene espresso un oggetto di confronto: "estremamente, molto":

ad es. सत्तम 3 (a सन्त्) "estremamente buono, molto buono"

Se viene espresso un oggetto di confronto, questo si trova nel genitivo (षष्ठी) ("di", "tra") e il superlativo corrisponde al superlativo tedesco (superlativo assoluto):

ad es. द्विजानां सत्तमः = "il migliore dei due volte nati"

I suffissi -तर e -तम possono non solo comparire con aggettivi, ma anche con sostantivi, indeclinabili e persino forme verbali:

Esempi:

गजतम m. "il migliore elefante" (गज) (anche designazione del Buddha)

गोतम m. "il più grande bue" (गो) o: "il più ricco di bovini"

उद् Indec. "sopra", "in alto" » उत्तर 3 "più alto" » उत्तम 3 "il più alto"

Quando questi suffissi compaiono con una forma verbale, appaiono sempre nella forma avverbiale:

• -तराम्
• -तमाम्

Esempi:

पचतितराम् "egli/ella/esso cuoce meglio"

पचतितमाम् "egli/ella/esso cuoce al meglio"

Questa forma hanno questi suffissi anche, quando compaiono con un indeclinabile e la parola derivata viene usata avverbialemente:

ad es. सुतराम् (a सु) "in modo migliore" (avverbiale)

Fig.: का पचतितमाम्
Lisu = 傈僳族, अरुणाचल प्रदेश
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

50.2. Elenco di parole

ध्रुव 3: fisso, immutabile

निषेक m.: aspersione, fecondazione, liquido, eiaculato, cerimonia di concezione

पण्डित 3: sagace, saggio, dotto

मन् + अव 4Ā अवमन्यते : disprezzare, trascurare

मन्त्रिन् 3: che consiglia; m.: consigliere, consigliere comunale, ministro

Fig.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), ministro federale nel Ministero della Scienza e della Tecnologia e nel Ministero delle Scienze della Terra (dal 2006)
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

रहस् n.: mistero, solitudine

रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : essere danneggiato, fallire, rovinare

Perf. II रिरेष, रिरिषुर्
Fut. रेषिष्यति
Pass. रिष्यते
Kaus. रेषयति
PPP रिष्ट

लुप् 6U लुम्पति : rompere, distruggere

Perf. II लुलोप, लुलुपे
Fut. लोप्स्यति
Pass. लुप्यते
Kaus. लोपयति
PPP लुप्त
Inf. लोप्तुम्
Gerundiv लुप्य । लोप्य

विधि m.: anche: destino (a विधा)

वृष् 1P वर्षति : piovere (di solito con un कर्तृ -- un dio o una nuvola)

Perf. II ववर्ष, ववृषुर्
Fut. वर्षिष्यति
Pass. वृष्यते
Kaus. वर्षयति
PPP वृष्ट
Inf. वर्षितुम्
Assol. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Assol.-वृष्य

Fig.: महामेघो वर्षिष्यति
Arrivo del monsone, Bangalore ಬೆಂಗಳೂರು
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

संयक् Avv.: correttamente, veritiero, nel modo dovuto; del tutto, completamente

आदित्य m.: Sole; pl.: Āditya : una certa classe di dèi

Fig.: आदित्यः
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

सर्व 3: ciascuno, tutti

Declinazione come यद् (eccezione: Nom.Akk.sg.Neutro)

	Singolare:brएकवचनम्				Plurale:brबहुवचनम्
	Maschile:brपुंस्	Neutro:brनपुंसकम्	Femminile:brस्त्री	Maschile:brपुंस्	Neutro:brनपुंसकम्	Femminile:brस्त्री
1. Nominativo:br१. प्रथमा	सर्वस्	सर्वम्	सर्वा	सर्वे	सर्वाणि	सर्वास्
2. Accusativo:br२. द्वितीया	सर्वम्	सर्वम्	सर्वाम्	सर्वान्	सर्वाणि	सर्वास्
3. Strumentale:br३. तृतीया	सर्वेण		सर्वया	सर्वैस्
4. Dativo:br४. चतुर्थी	सर्वस्मै		सर्वस्यै	सर्वेभ्यस्
5. Ablativo:br५. पञ्चमी	सर्वस्मात्		सर्वस्यास्	सर्वेभ्यस्
6. Genitivo:br६. षष्ठी	सर्वस्य		सर्वस्यास्	सर्वेषाम्
7. Locativo:br७. सप्तमी	सर्वस्मिन्		सर्वस्याम्	सर्वेषु

वै : particella che enfatizza la parola precedente: davvero, certamente, ma

इह Avv.: qui, qui sulla terra, qui; ora. Prima dei sostantivi al Locativo (षष्ठी) equivalente a अस्मिन्, अस्याम्

कल्प m: ordinanza, usanza, rituale; Epoca mondiale (a कॢप्)

कल्याण 3 (f.: कल्याणी) :bello

Fig.: कल्याणी
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

कु- : come elemento iniziale di composti: cattivo

Fig.: कुनगरम्
धारावी, मुंबई
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

चक्ष् 2Ā चष्टे 2.pl. Ā चड्ढ्वे : vedere

Perf. चचक्षे
non usato negli altri tempi

चक्ष् + प्र 2Ā प्रचष्टे : raccontare, considerare, chiamare

देश m.: luogo, posto, paese, regione

50.3. Esercizio di traduzione

A) A ripasso della declinazione: il seguente verso contiene tutte le forme declinate al singolare per गुरु m.:

गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥

Fig.: गुरुमेव भजे
Ganeshpuri, a 80 km da Mumbai (मुंबई)
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

B) Tradurre:

मनुस्मृति ४, १७८

येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥१॥

मनुस्मृति ३, ६३

कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥२॥

मनुस्मृति ३, ६०

संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥३॥

मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: Sulla necessità del sacrificio

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥४॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥५॥

योगसूत्र २, १६ - १७

हेयं दुःखमनागतम् ॥६॥
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥७॥

Spiegazione:
द्रष्टृदृश्ययोः : Gen.Loc.m.n.Dualeeeee (Dualeeeeedvandva)

कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: Sugli consiglieri del Re

न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयानमतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥८॥

मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definizione di आचार्य, उपाध्याय, गुरु

उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमधापयेत्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥९॥

एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥१०॥

निषेकादीनि कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥११॥

Spiegazioni:
निषेकादीनि : Nom.Akk.pl.Neutro