Úkol 6
A) Vytvořte s uvedenými kořeny v závorkách věty se slovesy vložením:
brāhmaṇas ... (yaj, nṛt, viś, man, yudh, nī, muh)
= ब्राह्मणस् ... यज्, नृत्, विश्, मन्, युध्, नी, मुह्
brāhmaṇo yajati / yajate. brāhmaṇo nṛtyati. brāhmaṇo viśati. brāhmaṇo manyate. brāhmaṇo yudhyate. brāhmaṇo nayati / nayate. brāhmaṇo muhyati.
ब्राह्मणो यजति । ब्राह्मणो यजते । ब्राह्मणो नृत्यति । ब्राह्मणो विशati । ब्राह्मणो मन्यते । ब्राह्मणो युध्यते । ब्राह्मणो नयति । ब्राह्मणो नयते । ब्राह्मणो मुह्यति ।
devas ... (nṛt, yudh, smṛ, sṛj)
= देवस् ... नृत्, युध्, स्मृ, सृज्
devo nṛtyati. devo yudhyate. devaḥ smarati. devaḥ sṛjati.
देवो नृत्यति । देवो युध्यते । देवः स्मरति । देवः सृजति ।
kavis ... (man, smṛ, viś)
= कविस् ... मन्, स्मृ, विश्
kavir manyate. kaviḥ smarati. kavir viśati.
कविर्मन्यते । कविः स्मरति । कविर्विशति ।
dhenus ... (viś, bhū)
= धेनुस् ... विश्, भू
dhenur viśati. dhenur bhavati.
धेनुर्विशति । धेनुर्भवति ॥
B) Převeďte věty vytvořené v úkolu A do množného čísla
brāhmaṇā yajanti / yajante / nṛtyanti / viśanti / manyante / yudhyante / nayanti / nayante / muhyanti.
ब्राह्मणा यजन्ति / यजन्ते / नृत्यन्ति / विशन्ति / मन्यन्ते / युध्यन्ते / नयन्ति / नयन्ते / मुह्यन्ति ।
devā nṛtyanti. devā yudhyante. devāḥ smaranti. devāḥ sṛjanti.
देवा नृत्यन्ति । देवा युध्यन्ते । देवाः स्मरन्ति । देवाः सृजन्ति ।
kavayo manyante. kavayaḥ smaranti. kavayo viśanti.
कवयो मन्यन्ते । कवयः स्मरन्ति । कवयो विशन्ति ।
dhenavo viśanti. dhenavo bhavanti.
धेनवो विशन्ति । धेनवो भवन्ति ॥
C) Přeložte do sanskrtu:
1. Uctívá s obětí. (Obětní kněz pro obětníka)
yajati.
यजति ।
2. Śiva tančí.
śivo nṛtyati.
शिवो नृत्यति ।
3. Rāma vede.
rāmo nayati.
रामों नयति ।
4. Śúdrové jsou zmateni.
śūdrā muhyanti.
शूद्रा मुह्यन्ति ।
5. Ženy kšatrijů vstupují.
kṣatriyā viśanti.
क्षत्रिया विशन्ति ।
6. PÁN nechal emanovat.
īśvaraḥ sṛjati.
ईश्वरः सृजति ।
7. Kšatrija uctívá s obětí. (jako obětník)
kṣatriyo yajate.
क्षत्रियो यजते ।
8. Ženy šúdřů tančí.
śūdrā nṛtyanti.
शूद्रा नृत्यन्ति ।
9. Kšatrijové bojují.
kṣatriyā yudhyante.
क्षत्रिया युध्यन्ते ।
10. Svatí muži vedou.
sādhavo nayanti.
साधवो नयन्ति ।
11. Vzpomínají si.
smaranti.
स्मरन्ति ।
12. Kdo (žen.) tančí?
kā nṛtyati?
का नृत्यति ।
13. (Zmíněná) bráhmankyně tančí.
sā brāhmaṇī nṛtyati.
सा ब्राह्मणी नृत्यति ॥
Obr.: का नृत्यति ।
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)
Opakovací cvičení Lekce 6
A) Cvičení na doplnění: Sestavte otázky, na které jsou odpovědí věty, které vytvoříte podle následujících cvičení na doplnění:
1. devas ... (īśvara, nṛt, sṛj, agni, indra)
देवस् ... ईश्वर, नृत्, सृज्, अग्नि, इन्द्र
deva īśvaraḥ. devo nṛtyati. devaḥ sṛjati. devo 'gniḥ. deva indraḥ.
देव ईश्वरः । देवो नृत्यति । देवः सृजति । देवो ऽग्निः । देव इन्द्रः ।
2. (dvija, sādhu, kavi) ... brāhmaṇaḥ
द्विज, साधु, कवि ... ब्राह्मणः
dvijo brāhmaṇaḥ. sādhur brāhmaṇaḥ. kavir brāhmaṇaḥ.
द्विजो ब्राह्मणः । साधुर्ब्राह्मणः । कविर्ब्राह्मणः ।
3. (śruti) ... vedaḥ
श्रुति ... वेदः
śrutir vedaḥ.
श्रुतिर्वेदः ।
4. (veda) ... śrutiḥ
वेद ... श्रुतिः
vedaḥ śrutiḥ.
वेदः श्रुतिः ।
5. (brāhmaṇa, guru) ... yajanti
ब्राह्मण, गुरु ... यजन्ति
brāhmaṇā yajanti. guravo yajanti.
ब्राह्मणा यजन्ति । गुरवो यजन्ति ।
6. (devī) ... indrāṇī
देवी ... इन्द्राणी
devīndrāṇī.
देवीन्द्राणी ।
7. (śūdra, śūdrā, devī) ... nṛtyanti
शूद्र, शूद्रा, देवी ... नृत्यन्ति
śūdrā nṛtyanti. śūdrā nṛtyanti. devyo nṛtyanti.
शूद्रा नृत्यन्ति । शूद्रा नृत्यन्ति । देव्यो नृत्यन्ति ।
8. (kṣatriya) ... yudhyante
क्षत्रिय ... युध्यन्ते
kṣatriyā yudhyante.
क्षत्रिया युध्यन्ते ।
9. (brāhmaṇa, brāhmaṇī) ... viśanti
ब्राह्मण, ब्राह्मणी ... विशन्ति
brāhmaṇā viśanti. brāhmaṇyo viśanti.
ब्राह्मणा विशन्ति । ब्राह्मण्यो विशन्ति ।
10. (guru) ... candrakīrtiḥ
गुरु ... चन्द्रकीर्तिः
guruś candrakīrtiḥ.
गुरुश्चन्द्रकीर्तिः ।
11. (sādhu) ... rāmaḥ
साधु ... रामः
sādhū rāmaḥ.
साधू रामः ॥
B) Převeďte do množného čísla:
1. brāhmaṇo yajati.
ब्राह्मणो यजति
brāhmaṇā yajanti.
ब्राह्मणाः यजन्ति ।
2. kaiṣā.
कैषा
kā etāḥ.
का एताः ।
3. kṣatriyo yajate.
क्षत्रियो यजते
kṣatriyā yajante.
क्षत्रिया यजन्ते ।
4. sādhvī smarati.
साध्वी स्मरति
sādhvyaḥ smaranti.
साध्व्यः स्मरन्ति ।
5. vaiśyā muhyati.
वैश्या मुह्यति
vaiśyā muhyanti.
वैश्या मुह्यन्ति ।
6. sṛjati.
सृजति
sṛjanti.
सृजन्ति ।
7. devī manyate.
देवी मन्यते
devyo manyante.
देव्यो मन्यन्ते ।
8. gururviśati.
गुरुर्विशति
guravo viśanti.
गुरवो विशन्ति ।
9. ko 'yam.
को ऽयम्
ka ime / kay ime.
क इमे । कयिमे ।
10. iyaṃ devī nṛtyati.
इयं देवी नृत्यति
imā devyo nṛtyanti.
इमा देव्यो नृत्यन्ति ।
11. eṣa devo yudhyate.
एष देवो युध्यते
ete devā yudhyante.
एते देवा युध्यन्ते ।
12. sa sṛjati.
स सृजति
te sṛjanti.
ते सृजन्ति ।
13. paśurdhenuḥ.
पशुर्धेनुः
paśavo dhenavaḥ.
पशवो धेनवः ।
14. keyam.
केयम्
kā imāḥ.
का इमाः ॥
C) Vytvořte Ātmanepada z:
1. rāmo yajati.
रामो यजति
rāmo yajate.
रामो यजते ।
2. kṣatriyā nayanti.
क्षत्रिया नयन्ति
kṣatriyā nayante.
क्षत्रिया नयन्ते ॥
D) Vytvořte ženský rod z:
1. śūdro nayati.
शूद्रो नयति
śūdrā nayati.
शूद्रा नयति ।
2. sādhurviśati.
साधुर्विशति
sādhvī viśati.
साध्वी विशति ।
3. brāhmaṇaḥ smarati.
ब्राह्मणः स्मरति
brāhmaṇī smarati.
ब्राह्मणी स्मरति ।
4. kṣatriyo yudhyate.
क्षत्रियो युध्यते
kṣatriyā yudhyate. kṣatriyī yudhyate.
क्षत्रिया युध्यते । क्षत्रियी युध्यते ।
5. devo guruḥ.
देवो गुरुः
devī gurvī.
देवी गुर्वी ॥
E) Přeložte:
1. devatānnapūrṇā.
देवतान्नपूर्णा
Annapūrṇā je božstvo.
2. śūdretarā.
शूद्रेतरा
Itarā je žena Śūdra.
3. vaiśyastulādhāraḥ.
वैश्यस्तुलाधारः
Tulādhara je Vaiśya.
4. kavirmāghaḥ.
कविर्माघः
Māgha je básník.
5. devyumā.
देव्युमा
Umā je bohyně.
6. śrutirvedaḥ.
श्रुतिर्वेदः
Véda je Śruti.
7. dhenurviśati.
धेनुर्विशति
Kráva vchází.
8. guruścaitanyaḥ.
गुरुश्चैतन्यः
Caitanya je mistr.
9. devīndrāṇī.
देवीन्द्राणी
Indrāṇī je bohyně.
10. sādhurguruḥ.
साधुर्गुरुः
Mistr je světec.
11. gururyajate.
गुरुर्यजते ॥
Mistr obětuje jako obětník.
F) Přeložte do sanskrtu:
1. Rāma obětuje (jako obětník).
rāmo yajate.
रामो यजते ।
2. Durgā je bohyně.
devī durgā.
देवी दुर्गा ।
3. Mīnākṣī je bohyně.
devī mīnākṣī.
देवी मीनाक्षी ।
4. Jste zmatení.
muhyanti.
मुह्यन्ति ।
5. Rāma je svatý muž.
sādhū rāmaḥ.
साधू रामः ।
6. Kdo je PÁN?
ka īśvaraḥ.
क ईश्वरः ।
7. Indra je PÁN.
indra īśvaraḥ.
इन्द्र ईश्वरः ।
8. Hospodářská zvířata vstupují.
paśavo viśanti.
पशवो विशन्ति ।
9. Viṣṇu emanuje = Viṣṇu tvoří.
viṣṇuḥ sṛjati.
विष्णुः सृजति ।
10. Dvakrát zrození jsou dobří.
sādhavo dvijātayaḥ.
साधवो द्विजातयः ।
11. Tříkrát (vědomí) je Sámaveda, Ṛgvéda a Jajurveda. (2 možnosti)
sāmargyajurvedās trayī. sāmaveda ṛgvedo yajurvedaś ca trayī.
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयी । सामवेद ऋग्वेदो यजुर्वेदश्च त्रयी ।
12. Tato bohyně je dobrá.
sādhvīyaṃ devī / sādhvy eṣā devī / sādhvī sā devī.
साध्व्यीयं देवी । साध्व्येषा देवी । साध्वी सा देवी ।
13. Pět „trýzní“ je: nevědomost, ega-illuze (pocit „já“), vášeň (láska), nenávist, pouto k tělu. (2 možnosti)
avidyāsmitārāgadveṣābhniveśāḥ pañca kleśāḥ / avidyāsmitā rāgo dveṣo 'bhiniveśaś ca pañca kleśāḥ.
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः पञ्च क्लेशाः । अविद्यास्मिता रागो द्वेषो ऽभिनिवेषश्च पञ्च क्लेशाः ।
14. „Pobyty Brahmy“ jsou: přátelská laskavost, soucit, radost z úspěchu druhých, vyrovnanost. (2 možnosti)
maitrīkaruṇāmuditopekṣā brahmavihārāḥ / maitrī karuṇā muditopekṣā (ca) brahmavihārāḥ.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षा ब्रह्मविहाराः । मैत्री करुणा मुदितोपेक्षा (च) ब्रह्मविहाराः ।
15. Tito bráhmanové obětují na příkaz jiných.
ete / ime brāhmaṇā yajanti.
एते / इमे ब्राह्मणा यजन्ति ।
16. Bráhmanové, Kṣatrijové a Vaišjové jsou dvakrát zrození. (2 možnosti)
dvijātayo brāhmaṇakṣatriyavaiśyāḥ / dvijātayo bṛāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāś ca.
द्विजातयो ब्राह्मणक्षत्रियवैश्याः । द्विजातयो ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्च ।
17. Vědy (pro knížete) jsou: filozofie, trojnásobné (védske vědomí), ekonomie a politika. (2 možnosti)
ānvīkṣikītrayīvārttādaṇḍanitayo vidyāḥ / ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītiś ca vidyāḥ.
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः । आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च विद्याः ।
- Jak se máte?
kiṃ kuśalam?
किं कुशलम् ।
19. (Mám) ve všech ohledech dobře.
sarvathā kuśalam.
सर्वथा कुशलम् ॥
Obr.: देवतान्नपूर्णा
(Zdroj obrázku: Details)