Cvičení 11

A) Přeložte následující věty

१. ऋषिः सत्यं वदति ।
Védský mudrc říká pravdu.

२. ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
Brahman si přeje syna.

३. साधुः स्वर्गं गच्छति ।
Svatý přichází do nebe.

४. ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
Smṛti říká, že Brahman neříká nepravdu.

५. क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
Kṣatriya se ptá Brahmana na dharmu.

६. एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
Tak obětuje Brahman bohovi.

७. पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
Vaiśyafka si myslí, že její syn činí zlo.

८. क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते ।
Kṣatriya bojuje s Kṣatrijou.

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति ।
Protože nepravda je křivda, syn nespáchá zločin.

१०. अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
Tento Kṣatriya chrání dharmu.

११. को ऽग्निं यजते ।
Kdo uctívá oheň (boha Agni) obětí?

१२. स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥
Tento žák se ptá Buddhy na jeho učení.

B) Převeďte věty z A) do trpného rodu

१. ऋषिणा सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणेन पुत्र इष्यते । ३. साधुना स्वर्गो (स्वर्गं) गम्यत इति पुत्रेण पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते । ६. एवं ब्राह्मणेन यज्ञेन देव इज्यते ।

७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

C) Věta A), kde je to vhodné, převeďte podměty, předměty a predikáty do množného čísla

७. पुत्रेण पापं क्रियत इति वश्यया मन्यते । ८. क्षत्रियेण क्षत्रियेण सह युध्यते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रेण पापं n क्रियते । १०. अनेन क्षत्रियेण धर्मो रक्ष्यते । ११. केनाग्निरिज्यते । १२. तेन श्रावकेण बुद्धो धर्मं पृच्छ्यते ॥

C) Věta A), kde je to vhodné, převeďte podměty, předměty a predikáty do množného čísla

१. ऋषयः सत्यं वदन्ति । २. ब्राह्मणाः पुत्रानिच्छन्ति । ३. साधवः स्वर्गान्गच्छन्तीति पुत्राः पुण्यं कुर्वन्ति । ४. ब्राह्मणा अनृतं न वदन्तीति स्मृतिः । ५. क्षत्रिया ब्राह्मणान्धर्मं पृच्छन्ति । ६. एवं ब्राह्मणा यज्ञेन देवाण्यजन्ति । ७. पुत्राह् पापं कुर्वन्तीति वैश्या मन्यन्ते । ८. क्षत्रियाः क्षत्रियैः सह युध्यन्ते । ९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्राः पापं न कुर्वन्ति । १०. इमे क्षत्रिया धर्मं रक्षन्ति । ११. के (ऽग्निं) ऽग्नीन्यजन्ते । १२. ते श्रावका बुद्धं धर्मं पृच्छन्ति ॥

D) Vytvořte k větám sestaveným podle C) pasivní konstrukce

१. ऋषिभिः सत्यमुद्यते । २. ब्राह्मणैः पुत्रा इष्यन्ते । ३. साधुभिः स्वर्गा गम्यन्त इति पुत्रैः पुण्यं क्रियते । ४. ब्राह्मणैरनृतं नोद्यत इति स्मृतिः । ५. क्षत्रियैर्ब्राह्मणा धर्मं पृच्छ्य्न्ते । ६. एवं ब्राह्मणैर्यज्ञेन देवा इज्यन्ते । ७. पुत्रैः पापं क्रियत इति क्षत्रियाभिर्मन्यते । ८. क्षत्रियैः क्षत्रियैः सह युध्यते ।

९. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रैः पापं न क्रियते । १०. एभिः क्षत्रियैर्धर्मो रक्ष्यते । ११. कैरग्निरिज्यते । कैरग्नय इज्यन्ते । १२. तैः श्रावकैर्बुद्धो धर्मं प्र्च्छ्यते ॥

Obr.: केनाग्निरिज्यते ।
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)

---

Další cvičení

A) Přeložte do sanskrtu s užitím pasivních konstrukcí:

1. Ženy vaiśyů se ptají bráhmanů na dharmu.

वैश्याभिर्ब्राह्मणो धर्मं पृच्छ्यते ।

2. Učitel vyslovuje mantra.

गुरुणा मन्त्र उद्यते ।

3. Posvátné ženy dosahují nebe.

साध्वीभिः स्वर्ग आप्यते । स्वर्गो ऽश्यते । स्वर्गो गम्यते । स्वर्गं गम्यते ।

4. védský mudrc nedělá nic zlého.

ऋषिणा पापं न क्रियते ।

5. Bráhmanové jako obětní kněží uctívají bohyni obětmi.

ब्राह्मनैर्देवीज्यते ।

6. Žena śúdri jde do vesnice.

शूद्रया ग्रामो गम्यते ।

7. Kdo vidí pravdu?

केन सत्यं दृश्यते ॥

B)

1. Uveďte pomocí dvandvy povinnosti všech dvakrát narozených. Rozložte složené slovo do sanskrtu.

इज्याध्ययनदानानि = इज्याध्ययनं दानं च

2. Uveďte pomocí dvandvy povinnosti vaiśyů. Rozložte složené slovo do sanskrtu.

कृषिवाणिज्यपाशुपाल्यकुसीदानि = कृषीर्वाणिज्यं (वाणिज्या, वणिज्या) कुसीदं च ।

C) Přeložte:

१. श्रवणेन श्रूयते ।
Ucho slyší. Uchem se slyší.

२. कर्षकैः कृष्यते ।
Zemědělci orají.

E) Převeďte věty C)1-5 do aktivní konstrukce.

१. श्रवणं शृणोति । २. कर्षkaः कृषन्ति । ३. श्रावक ईश्वरं न यजते । ४. रक्षिका गुरुं रक्षति । ५. ब्राह्मनो ऽनृतं न वदति ॥

Obr.: फलान्यश्नुते
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)