Cvičení 27

A) Vložte do následující věty výrazy v závorce do lokálu (सप्तमी) singuláru a — kde je to vhodné — plurálu.

रामस् ... वसति । (ग्राम । गुरु । सत्यवान्कविः । पुत्रं लब्धुकामा ब्राह्मणी । गृह । तन्नगरम् । मुह्यञ्छत्रुः)

१. रामो ग्रामे वसति । २. रामो गुरौ वसति । (Plural: रामो गुरुषु वसति ।)

३. रामः सत्यवति कवौ वसति । (Plural: रामः सत्यवत्सु कविषु वसति ।)

४. रामः पुत्रं लब्धुकामायाम् ब्राह्मण्याम् वसति । (Plural: रामः पुत्रं लब्धुकामासु ब्राह्मणीषु वसति ।)

५. रामो गृहे वसति । (Plural: रामो गृहेषु वसति ।)

६. रामस् तस्मिन् नगरे वसति । ७. रामो मुह्यति शत्रौ वसति । (Plural: रामो मुह्यत्सु शत्रुषु वसति ।)

B) Přeložte a rozložte složená slova:

१. धर्मं वदति गुरौ दुर्जना न शृण्वन्ति ॥१॥
Špatní lidé neposlouchají, když učitel vyhlásí dharmu.

२. बुद्धकाले नरैरार्यसत्यानि श्रोतुं शक्यन्ते ॥२॥
(बुद्धस्य काले)
V době Buddhy mohou lidé slyšet ušlechtilé pravdy.

३. वसितसुवस्त्रां नरा लुभ्यन्ति । एवं सति सत्यो नरेभ्यः सुवस्त्राणीच्छन्ति ॥३॥
(वसितानि शोभनानि वस्त्राणि यया ताम् । शोभनानि वस्त्राणि)
Muži touží po ženě, která se hezky oblékla. Proto si dobré ženy přejí od mužů krásné šaty.

४. पुत्रे मृते ऽपुत्रा ब्राह्मणी पुत्रं लब्धुं व्रतं करोति ॥४॥
(पुत्रो नास्ति यस्याः सा)
Po smrti svého syna dává bezděká brahmanky slib, aby získala syna.

५. उपनीतबालैर्गुरुकुल उष्यते ॥५॥
(उपनीतैर्बालैः । गुरोः कुले)
Po iniciaci bydlí chlapci v domě učitele.

६. यज्ञकाले विगते ऽनिष्टदेवा विस्मृतयज्ञब्राह्मणेभ्यः क्रुध्यन्ति ॥६॥
(यज्ञस्य काले । नेष्टा देवाः । विस्मृतो यज्ञो यैस्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः)
Protože čas pro oběť uplynul, jsou bohové, jimž nebylo obětováno, na brahmany zlí, kteří oběť zapomněli.

७. गुरौ तिष्ठति बाल आसितुं नार्हति ॥७॥
Dokud stojí učitel, nesmí chlapec sedět.

८. एवं काले गच्छति स्वाचारक्षत्रिय इष्टं धनं न लभते ॥८॥
(साधुराचारo यस्य सः)
Dokud tak plyne čas, nedosahuje kṣatriya s dobrým chováním požadovaného blahobytu.

९. ब्राह्मण्यां महाकवावागच्छन्त्यां ब्राह्मणीपुत्रो ऽप्यागच्छति ॥९॥
(महति कवौ । ब्राह्मण्याः पुत्रः)
Když brahmanka dorazí k velkému básníkovi, přijde i její syn.

१०. गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति ॥१०॥
(सुष्ठu नीता बालाः)
Když učitelé vyučují, nesmí vychovaná děti žvančit (mluvit).

Obr.: गुरुषूपदिशत्सु सुनीतबाला वक्तुं नार्हन्ति
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)