Cvičení 14

Přeložte následující přísloví a naučte se je nazpaměť:

निचो वदति न कुरुते वदति न साधुः करोत्येव ॥१॥
Nízký člověk nemluví ani nekoná, dobrý člověk nemluví, ale koná.

शीलं नरस्य भूषणम् ॥२॥
Ctnost je ozdobou člověka.

सत्येन जनानां सुखं भवति ॥३॥
Pravdou se lidem dostává štěstí.

पापा नराः स्वर्गं न लभन्ते ॥४॥
Zlí lidé se nedostanou do nebe.

सत्यं लोकस्य दीपः ॥५॥
Pravda je světlem světa.

A) Sestavte genitiv singuláru a plurálu k následujícím slovům. Uveďte význam a rod slov:

१. अनृत : n. Nepravda — अनृतस्य अनृतानाम् २. ऋषि : m. védský mudrc — ऋषेः ऋषीणाम् ३. पाद : m. noha — पादस्य पादानाम् ४. बुद्धि : f. poznání — बुद्धेः (बुद्ध्याः) बुद्धीनाम् ५. गुरु : m. mistr — गुरोः गुरूणाम् ६. स्वर्ग : m. nebe — स्वर्गस्य स्वर्गाणाम् ७. नगर : n. město — नगरस्य नगराणाम् ८. धेनु : f. kráva — धेनोः (धेन्वाः) धेनूनाम् ९. द्विज : m. dvakrát narozený — द्विजस्य द्विजानाम् १०. मुक्ता : f. osvobozená — मुक्तायाः मुक्तानाम् ११. विद्या : f. vědění, věda — विद्यायाः विद्यानाम् १२. वर्ण : m. stav — वर्णस्य वर्णानाम् १३. द्विजाति : 3 dvakrát narozený — द्विजातेः (द्विजात्याः) द्विजातीनाम् १४. रूप : n. forma — रूपस्य रूपाणाम् १५. प्रतिग्रह : m. přijetí — प्रतिग्रहस्य प्रतिग्रहाणाम्

१६. सोढ : 3 ertragen — सोढस्य सोढायाः सोढानाम्

१७. नायिका : f. Geliebte — नायिकायाः नयिकानाम्

१८. साध्वी : f. Heilige — साध्व्याः साध्वीनाम्

१९. अग्नि : m. Feuer — अग्नेः अग्नीनाम्

१६. सोढ : 3 snášet — सोढस्य सोढायाः सोढानाम् १७. नायिका : f. milovaná — नायिकायाः नयिकानाम् १८. साध्वी : f. svatá — साध्व्याः साध्वीनाम् १९. अग्नि : m. oheň — अग्नेः अग्नीनाम् २०. वैश्या : f. vaišjovna — वैश्यायाः वैश्यानाम् २१. लोक : m. svět, lidé — लोकस्य लोकानाम् २२. उक्ति : f. výroky — उक्तेः (उक्त्याः) उक्तीनाम् २३. शत्रु : m. nepřítel — शत्रोः शत्रूणाम् २४. सुखवन्त् : 3 šťastný — सुखवतः (सुखवत्याः) सुखवताम् (सुखवतीनाम्)

२५. पुत्रवती : f. žena s jedním nebo více syny — पुत्रवत्याः पुत्रवतीनाम् २६. जल : n. voda — जलस्य जलानाम् २७. मार्ग : m. cesta — मर्गस्य मर्गाणाम् २८. मोक्ष : m. osvobození, spása — मोक्षस्य मोक्षाणाम् २९. शूद्रा : f. šúdřovna — शूद्रायाः शूद्राणाम् ३०. अन्न : n. jídlo, strava — अन्नस्य अन्नानाम् ३१. साधु : m. svatý — साधोः साधनाम् ३२. नीति : f. vedení — नीत्याः नीतीनाम् ३३. योध : m. bojovník, voják — योधस्य योधानाम् ३४. सत्यवन्त् : 3 pravdivý — सत्यवतः (सत्यवत्याः) सत्यवताम् (सत्यवतीनाम्)

३५. लाभ : m. zisk — लाभस्य लाभानाम् ३६. मोह : m. zmatek, omyl — मोहस्य मोहानाम् ३७. गति : f. chůze, cíl — गतेः (गत्याः) गतीनाम् ३८. प्रश्न : m. otázka — प्रश्नस्य प्रश्नानाम् ३९. सृष्टि : f. stvoření — सृष्तेः (सृष्ट्याः) सृष्टीनाम् ४०. नेत्र : n. oko — नेत्रस्य नेत्राणाम् ४१. गुरुता : f. mistrovství — गुरुतायाः गुरुतानाम्

४६. युद्ध : 3 bojoval — युद्धस्य (युद्धायाः) युद्धानाम् ४७. दर्शन : n. Vidění, zjev — दर्शनस्य दर्शनानाम् ४८. धातु : m. Element, slovesný kořen — धातोः धातूनाम् ४९. गूढा : f. Jedna skrytá — गूढायाः गूढानाम् ५०. ईष्टा (2 významy): f. Jedna požadovaná, jedna obětovaná — इष्टायाः इष्टानाम् ५१. उदित : 3 řečeno — उदितस्य (उदितायाः) उदितानाम् ५२. इदम् : 3 tento — अस्य (अस्याः) एषाम् (आसाम्)

५३. किम् : 3 co — कस्य (कस्याः) केषाम् (कासाम्)

B) Přeložte:

१. ब्राह्मणस्य पुत्रो ब्राह्मण्या ग्रामं गतः । (2 možnosti)
Syn brahmána šel do vesnice brahmaní. Syn brahmána šel s brahmaní do vesnice.

२. यज्ञस्याग्निनान्नं दग्धम् ।
Obětní oheň spálil jídlo.

३. बुद्धः स्तयस्य बुद्ध्या मुक्तः ।
Buddha byl osvobozen poznáním pravdy.

४. अधर्मो ऽनृतस्य वदनमित्यृषयो वदन्ति ।
Védští mudrci říkají, že mluvit nepravdu je nespravedlivé.

५. नरा देवानां यज्ञैर्न मुच्यन्ते ।
Lidé nejsou osvobozeni oběťmi bohům.

६. बलवन्तः क्षत्रियाः शत्रूणां धनवन्ति नगराणि जयन्ति ।
Mocní Kṣatriyas dobývají bohatá města nepřátel.

७. कवेरुक्तिं शृण्वन्ति ।
Slyšíte sloku básníka.

८. कविर्देव्याः कृतं वदti ।
Básník vypráví čin bohyně.

९. द्विजाः पशोर्लाभमिच्छन्ति ।
Dvakrát zrození si přejí získat dobytek.

१०. रामः पुण्यवतो गुरोर्मन्त्रस्य स्मरति ।
Ráma si vzpomíná na manttru ctihodného učitele.

११. अयं बालः कस्याः पुत्रः ।
Čí (ž.) syn je toto dítě?

१२. केषामिमानि गृहाणि ।
Komu patří tyto domy?

१३. कस्यान्नमनेनर्षिणेष्टम् ।
Čí oběť z jídla obětoval tento védský mudrc?

Obr.: नायकश्च नायिका च
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)