Úkol 44

A) Určete a přeložte následující tvary:

Slovní tvar	Určení	Význam
१. आदेः	आदि (m.) Abl./Gen. sg.	počátku / od začátku
२. आदः	अद् (2P) 2. sg. P. Impf.	jedl jsi
३. अपुनाः	पू (9U) 2. sg. P. Impf.	čistil jsi
४. पुनः	Adv.	znovu / ale
५. आसीः	अस् (2P) 2. sg. P. Impf.	byl jsi
६. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.	seděl jsem
७. तन्वीथाः	तन् (8U) 2. sg. Ā. Opt.	točil bys
८. अध्यैथाः	अधि-इ (2Ā) 2. sg. Ā. Impf.	studoval jsi
९. वित्थ	विद् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	víte
१०. वीतम्	वि-इ (2P) PPP Nom./Akk. sg. n.	uplynulý / oddělený
११. आध्वम्	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Impf.	seděli jste
१२. पाथ	पा (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	chráníte
१३. कथम्	Interrogativ-Adv.	jak?
१४. स्वपिषि	स्वप् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	spíš
१५. अश्नीयात	अश् (9P) 2. pl. P. Opt.	měli byste jíst
१६. आश्नाः	अश् (9P) 2. sg. P. Impf.	jedl jsi
१७. आश्नुवत	अश् (5Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	dosahujete
१८. यन्ति	इ (2P) 3. pl. P. Ind. Präs.	jdou
१९. याथ	या (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	jdete
२०. यथा	Adv.	jak / tak jako
२१. इयात	इ (2P) 2. pl. P. Opt.	měli byste jít
२२. शिष्ठ	शास् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	učíte
२३. शिष्टः	शास् (2P) PPP Nom. sg. m.	naučený / poučený
२४. आध्वे	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	sedíte
२५. अवक्	वच् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	mluvil jsi / on mluvil
२६. स्थ	अस् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	jste
२७. तस्थौ	स्था (1P) 1./3. sg. P. Perf.	stál jsem / on stál
२८. बध्नतीथ	बन्ध् (9P) 2. pl. P. Ind. Präs.	vážete
२९. अशिष्ट	शास् (2P) 2. pl. P. Impf.	učili jste
३०. धुक्षे	दुह् (2U) 2. sg. Ā. Ind. Präs.	dojíš pro sebe
३१. धोक्ष्ये	दुह् (2U) 1. sg. Ā. Fut.	budu dojit
३२. वध्वे	वस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	oblékáte se
३३. अहन्	हन् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	bil jsi / on bil
३४. आख्येयम्	आ-ख्या Gerundiv n.	zvěstovat
३५. वदेयम्	वद् (1P) 1. sg. P. Opt.	řekl bych
३६. यामः	या (2P) 1. pl. P. Ind. Präs.	jdeme
३७. येमिम	यम् (1P) 1. pl. P. Perf.	drželi jsme pevně
३८. शेरते	शी (2Ā) 3. pl. Ā. Ind. Präs.	leží
३९. द्विषीथाः	द्विष् (2U) 2. sg. Ā. Opt.	nenáviděl bys
४०. कुरुथ	कृ (8U) 2. pl. P. Ind. Präs.	děláte
४१. आप्नुत	आप् (5P) 2. pl. P. Impf.	dosáhli jste
४२. विक्रीणीध्वम्	वि-क्री (9Ā) 2. pl. Ā. Opt.	měli byste prodat
४३. सुन्मः	सु (5U) 1. pl. P. Ind. Präs.	mačkáme
४४. रोदिषि	रुद् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	pláčeš
४५. अस्तवीः	स्तु (2U) 2. sg. P. Impf.	chválil jsi
४६. अशृणुत	श्रु (5P) 2. pl. P. Impf.	poslouchali jste
४७. ब्रुवीध्वम्	ब्रू (2U) 2. pl. Ā. Opt.	mluvili byste
४८. द्विड्ढ्वे	द्विष् (2U) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	nenávidíte
४९. शेकुः	शक् (5P) 3. pl. P. Perf.	mohli
५०. चिनुथ	चि (5U) 2. pl. P. Ind. Präs.	nakládáte na sebe
५१. हथ	हन् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	bijete
५२. हतः	हन् (2P) PPP Nom. sg. m.	zbitý / zabitý

---

Překlady

B) Převeďte:

१. अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं साधुना जयेत् । जयेत्सत्येन चानृतम् ॥ १ ॥
Hněv porazíte nenávistí, zlo dobrem; nepravdu pravdou.

२. पुत्राः किं पितृभ्यः पिण्डान्प्रायच्छत ॥ २ ॥
Synové, přinesli jste předkům obětinu jídla?

३. कानि शास्त्राणि काश्यामध्यैथाः ॥ ३ ॥
Které učebnice jste studoval v Benares (Kāśī)?

४. बुद्धपुत्राश्चेन्महाशयनेषु शयीरन्प्रव्रज्यायां कृतं व्रतं न चरेयुः ॥ ४ ॥
Kdyby synové Buddhy (mnichové) leželi na nádherných lůžkách, nesplnili by slib daný při ordinaci.

५. अप्यार्ययुद्धाख्यानमाख्यास्यन्तं गुरुमभ्यनन्दः ॥ ५ ॥
Pozdravil jste také učitele, který bude přednášet příběh o boji vznešených?

६. द्वेष्यमपि न द्विष्यात लोभनीयं च न लुभ्येतैवं च प्रसन्ना भविष्यथ ॥ ६ ॥
Nenávidět byste neměli ani to, co je nenávistné; toužit po něčem žádoucím byste neměli být chamtiví. Tak budete vnitřně vyrovnaní.

७. न योत्स्य इत्यर्जुन उवाच ॥ ७ ॥
„Nebojím se“ — tak řekl Arjuna.

८. अशोच्यानशोचः प्रज्ञावादांश्च प्रवक्तुमैच्छः । मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति ॥ ८ ॥
Litoval jste těch, kteří nejsou smutní, a chtěli jste moudře promluvit; ale moudří nelitují ani zemřelých, ani živých.

Obr.: मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)

---

Další tvary podstatných jmen

Určete následující slovní tvary:

Slovní tvar	Určení
१. वदिता	वदितृ (m.) Nom. sg.
२. उदिता	वद् PPP Nom. sg. f.
३. धातुः	धातृ (m.) Gen./Abl. sg. / धातु (m.) Nom. sg.
४. दधुः	धा (3U) 3. pl. P. Perf.
५. अदधुः	धा (3U) 3. pl. P. Impf.
६. दध्युः	धा (3U) 3. pl. P. Opt.
७. रक्षामि	रक्ष् (1P) 1. sg. P. Ind. Präs.
८. रक्षाणि	रक्ष (n.) Nom./Akk. pl.
९. रक्षीणि	रक्षिन् (n.) Nom./Akk. pl.
१०. रक्षिणी	रक्षिन् Nom. sg. f.
११. राजनि	राजन् (m.) Lok. sg.
१२. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.
१३. इज्ये	यज् (1U) 1. sg. Pass. Ind. Präs.
१४. अयुध्ये	युध् (4Ā) 1. sg. Ā. Impf.
१५. अयोध्ये	युध् (4Ā) Gerundivum + अ Lok. sg. m.
१६. अयोधये	युध् (4Ā) 1. sg. Kaus. Impf.
१७. शोचनीयायाम्	शुच् (1P) Gerundivum Lok. sg. f.
१८. वर्त्स्यति	वृत् (1Ā) 3. sg. P. Fut.
१९. आसन्	अस् (2P) 3. pl. P. Impf.
२०. असन्	अस् (2P) Part. Präs. P. + अ Nom. sg. m.
२१. बिभ्यति	भी (3P) 3. pl. P. Ind. Präs.
२२. कुत्र	Interrogativum-Adv. (kde?)
२३. चेरिम	चर् (1P) 1. pl. P. Perf.
२४. योक्ष्ये	युज् (7U) 1. sg. Ā. Fut.
२५. योज्ये	युज् (7U) Gerundivum Lok. sg. m./n.
२६. युज्ये	युज् (7U) 1. sg. Pass. Ind. Präs.
२७. चिक्ये	चि (5U) 1./3. sg. Ā. Perf.
२८. अजायामहि	जन् (4Ā) 1. pl. Ā. Impf.
२९. स्मर्येय	स्मृ (1P) 1. sg. Pass. Opt.
३०. स्मर्याय	स्मृ (1P) Gerundivum Dat. sg. m./n.
३१. कया	किम् (f.) Instr. sg.
३२. क्रेया	क्री (9U) Gerundivum Nom. sg. f.
३३. आत्मने	आत्मन् (m.) Dat. sg.
३४. अदानम्	अ-दान (n.) Nom./Akk. sg.
३५. आददानम्	आ-दा (3Ā) Part. Präs. Ā. Nom./Akk. sg. n.
३६. सेदिम	सद् (1P) 1. pl. P. Perf.
३७. क्व	Interrogativum-Adv. (kde / kam?)
३८. पिपूर्मः	पॄ (3P) 1. pl. P. Ind. Präs.
३९. कैः	किम् (m./n.) Instr. pl.
४०. कृत्येन	कृ (8U) Gerundivum Instr. sg. m./n.

Obr.: वदिता
(Zdroj obrázku: Podrobnosti)